Wierook, ook olibanum genoemd, is een gomhars die wordt gevormd door bomen van het geslacht Boswellia. Je verkrijgt hem door in de schors te kerven: de boom laat een melkachtig sap vloeien dat aan de lucht uithardt tot kleine, lichtgele tranen. De gebruikte soorten groeien in het zuiden van het Arabisch Schiereiland, in de Hoorn van Afrika en in India. In de parfumerie haalt men er een etherische olie, een resinoïde of een CO2-extract uit, met citrusachtige, peperige en harsige tonen.
Een hars die wordt gewonnen door inkerving
Boswellia-bomen behoren tot de familie van de Burseraceae, net als de bomen die mirre en elemi leveren. Het zijn kleine bomen met een vaak gedraaide stam, die groeien op rotsachtige grond in warme streken waar het heel weinig regent.
De hars ontstaat in kanalen vlak onder de schors. Om hem te oogsten, kerft men de stam en de takken in met een klein werktuig. Uit de wond parelt een wit sap dat enkele dagen aan de boom opdroogt. De oogsters maken daarna de uitgeharde tranen los en openen de insnijdingen opnieuw, het hele droge seizoen lang.
De tranen worden met de hand gesorteerd op grootte, kleur en zuiverheid. De lichtste en meest doorschijnende zijn het meest gezocht. Te intensieve exploitatie verzwakt de bomen. Verschillende studies waarschuwen voor de achteruitgang van sommige Boswellia-populaties, vooral in Ethiopië, door herhaald inkerven, begrazing en branden.
Oman, Somalië, Ethiopië, India: de herkomsten
Boswellia sacra groeit in Dhofar, in het zuiden van Oman, en ook in Jemen en het noorden van Somalië. Wierook uit Oman is de historische referentie. De meest gewaardeerde kwaliteit, hojari, komt van de hoogvlakten in het binnenland van Dhofar.
In Somalië spreekt men vaak van Boswellia carterii. Veel botanici beschouwen die naam als een synoniem van Boswellia sacra, maar hij blijft veel gebruikt in de handel in etherische oliën.
Ethiopië, Eritrea en Soedan oogsten vooral Boswellia papyrifera. De olie daarvan heeft een iets ander, zachter profiel. In India wordt Boswellia serrata vooral gebruikt in de traditionele geneeskunde en in wierookstokjes, en vrij weinig in de fijne parfumerie.
Etherische olie, resinoïde en CO2-extract
De etherische olie wordt verkregen door stoomdestillatie. Ze is fris, citrusachtig en peperig, met een harsige kant die aan den doet denken. Omdat ze vrij vluchtig is, staat ze vaak in de topnoten.
De resinoïde wordt met een oplosmiddel uit de hars gewonnen. Het is een dikke grondstof, warmer en balsemachtiger, die veel langer blijft hangen. Ze dient als basisnoot en als fixatief. Het superkritische CO2-extract ligt dichter bij de geur van de hars zelf, tussen de frisheid van de olie en de rondheid van de resinoïde. Verschillende geurpiramides in ons assortiment vermelden uitdrukkelijk "olibanum CO2".
De rookgeur die men met wierook associeert, zit niet in de rauwe hars. Die verschijnt pas wanneer je hem verbrandt. Om die geur weer te geven, voegen parfumeurs rokerige noten toe zoals berk, cade of guaiachout, en synthetische moleculen. Een noot "wierook" kan dus de natuurlijke olie betekenen, een akkoord, of allebei. De piramide beschrijft een geur, maar zegt niets over de formule.
Mirre en elemi, twee verwante harsen
Mirre komt van doornige struiken van het geslacht Commiphora, vooral Commiphora myrrha, die in dezelfde streken groeien als wierook: Somalië, Ethiopië, Jemen. De hars is roodbruin. Mirre ruikt warmer en bitterder dan olibanum, met een medicinaal en wat aards facet.
Elemi is de hars van Canarium luzonicum, een grote boom uit de Filipijnen. Ook die behoort tot de Burseraceae. De geur is heel fris, citrusachtig en peperig, met een zweem die aan venkel doet denken.
Wierook en mirre horen al sinds de oudheid bij elkaar, tot in het verhaal van de Drie Koningen. In een parfum maakt mirre de wierook donkerder en versterkt elemi zijn frisheid.
Hoe wierook ruikt
Olibanum ruikt eerst naar citroenschil, peper en dennenhars. Daarna volgen een zachtere balsemachtige noot en een mineraal facet, dat aan koude steen doet denken. Dat facet associeert men met de geur van een kerk. Eenmaal verbrand krijgt hij een rokerig en droog karakter.
Wierook is een van de oudste bekende geurstoffen. De wierookroute bracht hem van Arabië tot aan de Middellandse Zee. De katholieke en de orthodoxe kerk gebruiken hem nog altijd in hun diensten, vaak gemengd met andere harsen. In Arabië brandt men hem ook thuis. Het woord "parfum" zou trouwens afkomstig zijn van het Latijnse per fumum, "door de rook".
In de parfumerie combineert wierook met droge houtsoorten zoals ceder, cipres en vetiver, voor een kerkeffect. Met roos en oud vormt hij een klassiek akkoord uit de parfumerie van het Midden-Oosten. Hij past ook bij leer en rokerige noten, bij specerijen zoals kardemom en peper, bij amberachtige harsen zoals labdanum en benzoë, en sinds kort ook bij thee of cacao.
Parfums met wierook uit ons assortiment
Alle onderstaande parfums vermelden wierook, olibanum of een van de verwante harsen in de geurpiramide op hun productpagina. Sommige maken er het hoofdthema van, andere gebruiken hem om diepte te geven aan een roos, een thee of een gourmand.
Olibanum, mirre en elemi samen
Archangels, van Cæleste, gecomponeerd door Cristiano Canali, brengt de drie harsen samen in de basis: olibanum, mirre en elemi, met amber, benzoë en ceder. De opening van neroli, bloedmandarijn en roze peper leidt naar een hart van lelie, tuberoos, davana, roos en ylang-ylang.
Principalities, van hetzelfde huis, is van de hand van David-Lev Jipa-Slivinschi. Hysop, zwarte thee, rozendoorn en viooltje in de top, dan minerale noten, petrichor, assafi-oud, galbanum, leer en strobloem in het hart. De basis brengt as, elemihars, saffraan, wierook en sandelhout samen. Hier komt het minerale, rokerige facet van wierook terug. Ons artikel over Cæleste stelt het huis voor.
Wierook en roos
Rosanostra, van Spiritica, is opgebouwd rond drie rozen: zwarte Taif-roos, Damascenerroos en Rosa centifolia, met een noot van verbrand papier. Bittere sinaasappel opent de compositie, en de basis legt olibanum op vochtige aarde. De wierook geeft er een plechtige toon aan. Het huis komt aan bod in ons artikel over Spiritica.
Luvani, van Pernoire, plaatst wierook op twee niveaus. Hij verschijnt al in de top met maanbloem, jasmijn en tuberoos, en keert in de basis terug als olibanum, met witte roos, ceder en Ambrostar. Het hart combineert hazelaarblad, vanille, guaiachout en nootmuskaat. Ons portret van Pernoire stelt het Zwitserse huis uitgebreid voor.
Peperige wierook bij Aaron Terence Hughes
Morpheus opent met olibanum CO2, kardemom en roze peper. Het hart gaat over naar amber, osmanthus en tonkaboon, en de basis brengt Thaise oud, sandelhout, vetiver en patchoeli samen.
Midnight Fever doet het omgekeerde en bewaart het olibanum voor het einde. Bergamot, lavendel en appel in de top, amber, grapefruit en marine noten in het hart, dan vetiver, patchoeli, nootmuskaat, olibanum en Thaise oud. De wierook maakt een aquatisch parfum donkerder. Ons portret van Aaron Terence Hughes legt de concentratie van het huis uit.
Wierook met oud, leer en rook
Oudian, van Pernoire, dankt zijn naam aan oud en durian. Durian, saffraan, tropisch fruit en Szechuanpeper openen de compositie. Het hart combineert cistus-labdanum en olibanum, gevolgd door een basis van oud, leer en vetiver.
Labels of Feelings, van Adi ale Van, gecomponeerd door Antonio Alessandria, zet een witte bloemengeur tegenover een donkere basis. Passievrucht, zwarte-bessenknoppen, pruim en jeneverbesteer in de top, dan lelietje-van-dalen, magnolia, jasmijn en saffraan. De basis brengt ceder, olibanum, labdanum, leer, rook, een ambergrijsakkoord en muskus samen. Teer en rook geven het olibanum een verbrand karakter. Zie ook ons portret van Adi ale Van.
Gourmande wierook
Coliva, van hetzelfde huis, gecomponeerd door Giovanni Festa, dankt zijn naam aan het tarwegerecht dat bij orthodoxe herdenkingen wordt gedeeld. Olibanum verschijnt al in de top met zoethout, kardemom, alsem, cacao, koffie en witte chocolade. Het hart roept vers gebakken brood op, en de basis brengt labdanum, tonka, boter, amber, vanille en animale noten samen. De productpagina ziet er brood en kerkwas in één flacon in.
Cocoa Toffee, van Zhufu, plaatst wierook in het hart met cacao, ebbenhout en toffee. De top brengt mahua uit Tianjin, een gedraaide gefrituurde deegsliert, hazelnoot en pinda samen, en de basis guaiachout, koffie en ambergrijs. De wierook brengt een droge kant die de geroosterde noten tempert.
Wierook met thee en groen
Triple Matcha, van Zhufu, brengt drie soorten matcha samen. De wierook zit in het hart, met Samidori- en Okumidori-matcha, melk, oranjebloesem, roos uit Grasse en vanillezaadjes. Hij geeft diepte aan een melkachtige groene thee.
Raw, van hetzelfde huis, gaat van groen naar bloemen en dan naar hout. Bergamot, koriander en gras in de top, jasmijn, lotus en viooltje in het hart, dan amber, ceder, wierook en muskus. Ons artikel over Zhufu stelt de andere parfums van het huis voor.
Wierook, inkt en papier
The Print House, van Tada Parfumeur, ontstond uit een samenwerking met een fanzine-atelier. Koffie-absolue, inktakkoord, wortelzaad en saffraan in de top, dan papierakkoord, een metalen noot, wierook en iris in het hart, op een basis van cashmeran, leer en eikenmos. De wierook sluit hier aan bij het droge facet van papier en inkt. Ons portret van Tada Parfumeur vertelt meer over de parfumeur.
Mirre en elemi in de hoofdrol
Hua Qiang Ye Meng, van Cinojad, betekent "nachtelijke droom van wilde rozen". Kamferboombloesem, jasminum grandiflorum en wilde roos in de top, bananenblad, frangipani en borneol in het hart, dan elemihars, Birmees palissander en benzoë. De elemi verlengt de kamferachtige frisheid van de opening. Ons artikel over Cinojad stelt de andere creaties voor.
Phoenix Meets Mountain N°P27, van ChuJian, is geïnspireerd op de Feniksbergen in Guangdong, waar de oolongthee Dan Cong groeit. Mirre verschijnt al in de top met citrus, bergamot en rum. Het hart brengt oolongthee, jasmijn, iris en roos samen, op een basis van sandelhout, vetiver en tabak. De mirre geeft de opening een harsige warmte. Zie ook ons portret van ChuJian.
Meer composities met wierook vind je in onze selecties van houtige parfums en oosterse parfums.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen wierook en olibanum?
In de parfumerie geen. Olibanum is de naam van de hars van Boswellia-bomen, wierook de gangbare benaming. Het woord wierook verwijst ook naar elk mengsel dat men verbrandt om een ruimte te parfumeren.
Wat is wierook uit Oman?
Dat is de hars van Boswellia sacra, geoogst in Dhofar, in het zuiden van Oman. Hij geldt als historische referentie voor de kwaliteit van wierook. Hojari, geoogst op de hoogvlakten in het binnenland, is de meest gewaardeerde kwaliteit.
Wat is het verschil tussen wierook en mirre?
Beide zijn harsen van bomen uit dezelfde familie, die in dezelfde streken door inkerving worden geoogst. Wierook is licht van kleur en ruikt naar citroen, peper en hars. Mirre is donkerder en ruikt warmer, bitterder en aardser.
Ruikt een wierookparfum altijd naar rook?
Nee. De rauwe hars ruikt fris en citrusachtig, en de rook verschijnt pas bij verbranding. Een parfum kan spelen met de frisheid van olibanum, zoals Morpheus, of brandende hars nabootsen met rokerige noten, zoals Labels of Feelings.
Blijft wierook lang op de huid?
Dat hangt af van de gebruikte grondstof. De etherische olie is vrij vluchtig en vooral in de opening te ruiken. De resinoïde en wierookakkoorden in de basis blijven enkele uren hangen, en wierook werkt daar vaak als fixatief.
Verder lezen
Wierook staat tussen de andere grondstoffen in ons dossier De grondstoffen van parfum, samen met oud, sandelhout en vanille. Om een peperige, een bloemige en een gourmande wierook op je eigen huid te vergelijken, zijn de genoemde parfums, afhankelijk van het huis, als staal van 2 ml verkrijgbaar op onze pagina proefflesjes.