Tuberoos is een witte bloem, Polianthes tuberosa, afkomstig uit Mexico. De bloemen geuren heel sterk, vooral 's avonds, en hun geur laat zich niet vangen door destillatie. De parfumerie verwerkte tuberoos lange tijd met enfleurage, in Grasse, en daarna met extractie met oplosmiddelen, die de absolue oplevert die vandaag wordt gebruikt. Ze hoort bij de familie van de zogenoemde narcotische witte bloemen, samen met jasmijn, gardenia en ylang-ylang.
Een Mexicaanse bloem die naar Europa kwam
Tuberoos is een vaste plant uit de aspergefamilie, dezelfde familie als de agave. Ze groeit uit een langwerpige knol, en die knolvormige bol gaf de plant haar naam. Het woord heeft dus niets te maken met een "roos in buisvorm", zoals je soms leest. De stengel draagt aren van wasachtige witte bloemen, die van onder naar boven opengaan.
De plant werd in Mexico gekweekt lang voordat de Europeanen er aankwamen. In het wild komt ze vandaag niet meer voor. De Spanjaarden brachten haar in de 16e eeuw naar Europa, waar ze zich snel in de tuinen verspreidde.
Haar geur wordt sterker bij het vallen van de avond. Zoals veel witte bloemen trekt ze nachtvlinders aan. De bloemen worden vroeg in de ochtend geplukt, nog gesloten of net open.
Van enfleurage tot absolue
Tuberoos verdraagt warmte slecht: stoomdestillatie beschadigt haar meest delicate verbindingen en levert niets bruikbaars op. Ze heeft wel een waardevolle eigenschap. Ook na het plukken blijft de bloem nog een tijd geur produceren.
Koude enfleurage maakte daar gebruik van. De bloemen werden uitgespreid op glasplaten die bestreken waren met gezuiverd, geurloos dierlijk vet. Het vet nam hun geur op. Elke dag werden de verwelkte bloemen weggehaald en vervangen door verse, en dat wekenlang, tot het vet verzadigd was. Zo ontstond een pommade, die daarna met alcohol werd gewassen om er een pommade-absolue uit te halen. Grasse paste deze techniek op grote schaal toe voor tuberoos en jasmijn. Omdat ze te veel handwerk vroeg, werd ze in de 20e eeuw verlaten. Ons artikel over de winning van grondstoffen beschrijft dit procedé en de methoden die het vervingen.
Sindsdien wordt tuberoos behandeld met vluchtige oplosmiddelen. Het oplosmiddel levert eerst een wasachtige concrète op, waarna een alcoholwas de absolue vrijmaakt. Voor een kilo absolue is een enorme hoeveelheid bloemen nodig. Het is een van de duurste bloemengrondstoffen van het palet.
Eerst Grasse, dan India
Lange tijd was de streek rond Grasse het grote centrum voor de teelt van tuberoos voor de parfumerie. Met de stijgende kosten van arbeid en grond zijn de velden bijna verdwenen. Een paar telers kweken er nog kleine percelen.
India is de grootste producent geworden. Tuberoos groeit daar vooral in het zuiden van het land, waar ze ook voor slingers en offergaven wordt gebruikt. Ook Egypte en Marokko produceren tuberoos.
Absolue en reconstructies
Tuberoosabsolue bevat verschillende families van moleculen. Methylsalicylaat geeft haar een frisse, medicinale kant die doet denken aan wintergroen en vaak kamferachtig wordt genoemd. Methylbenzoaat en methylanthranilaat voegen een fruitige, bijna druifachtige kant toe. Indol, dat ook in jasmijn en oranjebloesem zit, brengt een animale noot. In kleine dosis geeft het de bloem body en warmte. Lactonen verklaren de romige, melkachtige textuur, met een accent van kokos of perzik.
Omdat de absolue duur is, zijn de meeste "tuberoos"-noten in parfums reconstructies. De parfumeur combineert deze moleculen, vaak met een deel absolue voor de diepte. Geen enkel molecuul alleen geeft de bloem weer. Een productpagina die tuberoos vermeldt, zegt dat ze in de formule zit, maar niet in welke vorm.
Hoe tuberoos ruikt
Tuberoos ruikt eerst naar een witte bloem in volle bloei, dicht en zoet. Verschillende facetten liggen over elkaar. Het romige facet doet denken aan boter, melk en kokos. Het kamferachtige facet, frisser, herinnert aan wintergroen en geeft reliëf aan de opening. Er zit ook een wat vreemde rubbernoot in, die veel parfumeurs waarderen. De basis is sensueel en vlezig.
Tuberoos wordt gerekend tot de narcotische witte bloemen. De term verwijst naar bloemen met een omhullende geur, die vaak indol gemeen hebben. Jasmijn, oranjebloesem, gardenia, ylang-ylang, frangipani en tiaré horen erbij. Gardenia en frangipani worden bijna altijd gereconstrueerd, omdat hun natuurlijke extracten zeldzaam zijn. Tiaré vind je vooral in monoï, waarvoor de bloemen in kokosolie worden gemacereerd.
Die band met kokos keert in veel parfums terug. Jasmijn is haar vaakste partner: die maakt tuberoos lichter en stralender. Leer ten slotte beantwoordt haar animale facet. De combinatie van een witte bloem en leer is een klassieker, die we uitwerken in ons artikel over leer in parfum. Tuberoos gaat ook goed samen met vanille, wierook en romige houtsoorten zoals sandelhout.
Parfums met tuberoos en witte bloemen uit ons assortiment
De eerste parfums hieronder vermelden tuberoos in de geurpiramide op hun productpagina. Omdat er maar weinig op voorraad zijn, hebben we de selectie uitgebreid naar andere verwante witte bloemen: jasmijn, frangipani, oranjebloesem en akkoorden van witte bloemen, vaak gecombineerd met kokos of leer.
Tuberoos in een tropisch boeket
Hili van Widian brengt in het hart vier witte bloemen samen: jasmijn, tuberoos, ylang-ylang en tiaré. Daarvoor komt een kruidige topnoot van bergamot, roze peper, koriander en kaneel. De basis legt amber, vanille, kokosmelk, sandelhout, patchoeli, ceder en tabak neer. De kokosmelk verlengt het romige facet van de tuberoos. Er zijn nog maar een paar flacons. Onze voorstelling van Widian vertelt meer over het huis.
Indiase tuberoos
Mango Ambrosia van Zhufu is een van de weinige parfums in ons assortiment dat de herkomst van zijn tuberoos vermeldt. In het hart staat Indiase tuberoos naast mango uit Haikou, pruim en oranjebloesemabsolue uit Grasse. De basis combineert kokosessence uit Hainan, vanille uit Madagaskar, sandelhout uit Mysore en witte musk. Ons artikel over Zhufu stelt de andere creaties van het huis voor.
Tuberoos en kokosmelk
Guardian Angel van Cæleste, gecomponeerd door Chris Maurice, opent met een akkoord van witte bloemen: neroli, tuberoos, jasmijn, heliotroop, bergamot en meidoorn. Daarna volgen een akkoord van musk, kokosmelk, kardemom, vanille en tonka, en vervolgens wierook, benzoë, mirre en amber. Er zijn nog maar heel weinig flacons. Ons artikel over Cæleste stelt het huis voor.
Tuberoos en harsen
Archangels, van hetzelfde huis, is van de hand van Cristiano Canali. Neroli, bloedmandarijn en roze peper in de top, daarna een hart van lelie, tuberoos, davana, roos en ylang-ylang. De basis brengt wierook, olibanum, mirre, amber, benzoë, ceder en elemi samen. De harsen geven de witte bloem een ernstige, diepe toon. Wie beide parfums tegelijk wil ontdekken, vindt in de set 3rd Order Guardian Angel, Archangels en Principalities in 3 × 5 ml.
Luvani van Pernoire zet tuberoos al in de top, met maanbloem, wierook en jasmijn. Het hart combineert hazelaarblad, vanille, guaiakhout, nootmuskaat en witte bloemen, op een basis van Ambrostar, ceder, olibanum en witte roos. De maanbloem, die 's nachts opengaat, is een echo van tuberoos, die 's avonds ook sterker geurt. Onze voorstelling van Pernoire beschrijft het Zwitserse huis.
Tuberoos als basisnoot
Mu Ye Cang Xia van Cinojad maakt een minder gebruikelijke keuze. Tuberoos verschijnt pas in de basis, met moerbei uit Turpan en amyrishout. De top brengt passievrucht, roze bessen en meiroos samen, en het hart combineert papyrus, druivenwijn en donkere cacao. Zie onze voorstelling van Cinojad.
Witte bloemen en kokos
Lamoon van Tada Parfumeur werkt de witte bloemen uit via verschillende absolues. Oranjebloesem en pandan in de top, daarna een hart van witte bloemen, jasmijn-sambacabsolue en een palmsuikerakkoord. De basis brengt sandelhout, ambrettezaad, een kokosroomakkoord en vanille samen. Onze voorstelling van Tada Parfumeur vertelt over de parfumeur.
Divine Oud van Aaron Terence Hughes, voorheen Boss Bitch, zet kokos meteen in de opening, met neroli, perzik en Dragon Oud. Het hart combineert zwarte kers, chocolade, roos en jasmijn sambac, op een basis van sandelhout, vanille, ambergrijs, Thaise oud en musk. Onze voorstelling van Aaron Terence Hughes legt de concentratie van het huis uit.
Witte bloemen en leer
Black IV van Widian laat zien hoe witte bloem en leer samengaan. Bergamot, zwarte bes en gedroogde pruim in de top, een hart van roos en witte bloemen, daarna een basis van vanille, musk, leer en sandelhout.
Jasmijn sambac en jasmijn grandiflorum
Moonlight Silken Veil N°L32 van ChuJian brengt in het hart de twee grote jasmijnsoorten van de parfumerie samen, sambac en grandiflorum, met perzik, roos, ylang-ylang en oregano. Bittere sinaasappel, bergamot, citroen en zwarte bes openen de compositie. De basis brengt den, musk en mos samen. Ons artikel over ChuJian stelt het huis voor.
Oolong Rocking Green N°P26, van hetzelfde huis, plaatst een boeket van jasmijn, oranjebloesem, ylang-ylang, roos en orchidee tussen een groene top van bergamot, grapefruit en peer en een basis van oolongthee, vetiver, mos en musk.
Frangipani en kamferboombloesem
Hua Qiang Ye Meng van Cinojad is geïnspireerd op het tropische woud van Xishuangbanna. Kamferboombloesem, jasmijn grandiflorum en wilde roos in de top, daarna bananenblad, frangipani en borneol in het hart, op een basis van elemi, Birmees palissander en benzoë. De productpagina beschrijft hem als bloemig, houtig en kamferachtig, een facet dat je vaak bij witte bloemen terugvindt.
Witte bloemen in transparantie
Gyokuro van Tada Parfumeur toont een lichter gebruik van witte bloemen. Ze staan in het hart met ambrettezaad en maté-absolue, na een top van matcha-akkoord, groene noten en saffraan. Sandelhout, ceder, musk en guaiakhout vormen de basis. De witte bloemen verzachten hier het groen van de thee.
Andere bloemige composities vind je in onze selectie bloemige parfums, en zoetere akkoorden in onze selectie gourmandparfums.
Veelgestelde vragen
Is tuberoos een rozensoort?
Nee. Tuberoos hoort bij de familie van de agave. Haar naam komt van haar knolvormige bol. Ze heeft geen enkele botanische band met de roos.
Waarom bestaat er geen etherische olie van tuberoos?
Stoomdestillatie vernietigt de geurstoffen van de bloem. Daarom wordt tuberoos gewonnen door extractie met oplosmiddelen, eerst als concrète en daarna als absolue. Vroeger vervulde enfleurage die rol.
Wat is het verschil tussen tuberoos en jasmijn?
Beide delen indol en een grote bloemige rijkdom. Jasmijn is fruitiger en lichter, met een theefacet bij grandiflorum. Tuberoos is romiger en boteriger, met een kamferachtige noot en een rubberkant. Parfumeurs combineren ze heel vaak.
Waarom ruikt tuberoos soms naar kokos?
Ze bevat lactonen, moleculen die ook in kokos en perzik voorkomen. Zij geven de bloem haar melkachtige textuur. Veel parfums verlengen dit facet met een kokosakkoord of met kokosmelk.
Is tuberoos een vrouwengeur?
Witte bloemen worden vaak met vrouwenparfums geassocieerd, maar de grondstof zelf heeft geen gender. Met leer, wierook of hout wordt ze donkerder en droger. Het effect hangt meer af van de compositie dan van de bloem zelf.
Verder lezen
Tuberoos staat tussen de andere grondstoffen in ons dossier De grondstoffen van parfum, samen met vanille, sandelhout en oud. Om een romige tuberoos, een harsige tuberoos en een groene jasmijn op je eigen huid te vergelijken, zijn de genoemde parfums, afhankelijk van het huis, als staal van 2 ml verkrijgbaar op onze pagina proefflesjes.