De roos van de parfumerie komt vooral van twee soorten, de damascenerroos (Rosa × damascena) en de centifolia (Rosa × centifolia), ook wel meiroos genoemd. Ze leveren twee grondstoffen: de essentie, verkregen door destillatie en bekend als rose otto, en de absolue, geëxtraheerd met een oplosmiddel. Hun geur berust op een handvol bekende moleculen, fenylethylalcohol, citronellol, geraniol en de damasconen, die ook synthetisch kunnen worden gemaakt.
Twee rozen, geplukt bij dageraad
De meeste moderne tuinrozen zijn geselecteerd op de vorm en kleur van de bloem, en veel ervan ruiken nauwelijks. De parfumerie werkt met een klein aantal oude rozen, die worden geteeld om hun bloemblaadjes.
De damascenerroos is een oude hybride met sterk geurende roze bloemen, die al eeuwenlang in het Midden-Oosten wordt gekweekt. Haar naam verwijst naar de stad Damascus. Perzische distilleerders maakten er in de middeleeuwen al rozenwater van. De centifolia, of honderdbladige roos, draagt sterk gevulde bloemen, zo dicht opeengepakt als kolen. In Grasse heet ze meiroos, omdat ze maar een paar weken aan het eind van de lente bloeit.
Rozen worden vroeg in de ochtend met de hand geplukt, als de bloemblaadjes het sterkst geuren, en nog dezelfde dag verwerkt. De opbrengst is zeer laag: er zijn enkele tonnen bloemblaadjes nodig voor een kilo essentie, wat haar tot een van de duurste natuurlijke grondstoffen van het palet maakt.
Bulgarije, Turkije, Taif, Grasse: de herkomst
Bulgarije en Turkije produceren het grootste deel van de essentie van damascenerroos. In Bulgarije is de teelt geconcentreerd in het dal van Kazanlak, het zogeheten rozendal. In Turkije speelt de regio Isparta dezelfde rol. Bulgaarse roos staat bekend als een frisse, rijke essentie met een licht kruidige kant. Turkse roos wordt vaak fruitiger en ronder genoemd.
De Taif-roos groeit op de hoogvlaktes rond de stad, in het westen van Saoedi-Arabië. Het is een damascenerroos die op hoogte wordt geteeld en ter plaatse gedistilleerd. De productie is klein en zeer gewild op het Arabisch Schiereiland, waar rozenolie in attars wordt gebruikt. Haar geur geldt als levendiger en kruidiger.
Ook Marokko teelt de damascenerroos, in het dal van de Dadès, en Iran produceert haar al heel lang rond Kashan. In Grasse blijft de meiroos een teelt op kleine oppervlakken, die vooral tot absolue wordt verwerkt.
Rose otto of rozenabsolue
Rozenessentie, of rose otto, wordt verkregen door stoomdestillatie. Het woord otto is een verbastering van “attar”, het Perzische en Arabische woord voor een geurige essentie. Tijdens de destillatie blijft een deel van de geurmoleculen opgelost in het water, dat zo rozenwater wordt. De essentie bevat ook natuurlijke wassen, waardoor ze stolt als het koel is.
De absolue wordt in twee stappen verkregen. Eerst haalt een oplosmiddel een wasachtige pasta uit de bloemblaadjes, de concrète. Die wordt daarna met alcohol behandeld, die de wassen scheidt en de absolue overlaat. Rozenabsolue is donkerder en staat dichter bij de afgesneden bloem. Ze ruikt naar honing en wijn, met een kruidige basis. De essentie is lichter, frisser en citroeniger.
Het verschil komt grotendeels door één molecuul. Fenylethylalcohol lost goed op in water en komt vooral in het rozenwater terecht. De essentie bevat er daarom weinig van, terwijl de absolue, die zonder water wordt geëxtraheerd, er veel van behoudt. Vandaar haar honingachtige karakter.
De moleculen van de roos
Een rozenessentie bevat enkele honderden verbindingen, maar een paar daarvan dragen het grootste deel van haar geur. Citronellol ruikt naar frisse roos, met een citroenachtige kant. Geraniol ruikt naar een groenere roos, dicht bij het geraniumblad. Beide zitten ook in rozengeranium, waarmee parfumeurs een rozennoot verlengen. Fenylethylalcohol brengt het zachte, honingachtige facet.
De damasconen en het damascenon zijn in piepkleine hoeveelheden aanwezig. Hun geur is echter zo krachtig dat ze het karakter van de roos sterk bepalen. Ze ruiken naar gestoofde appel, pruim en jam. Rozenoxide brengt een groene, metalige noot, die je ook in geranium en lychee terugvindt.
Al deze moleculen worden synthetisch geproduceerd, tegen een prijs die in geen verhouding staat tot die van de bloem. Een roos in een parfum kan dus natuurlijk zijn, nagebouwd, of een mengeling van beide. Citronellol en geraniol behoren tot de allergenen die op het etiket moeten worden vermeld, of ze nu uit de bloem of uit synthese komen.
Hoe roos ruikt
Fris ruikt roos naar citroen, groen blad en dauw. Honingachtig doet ze denken aan wijn en jam. Donkerder krijgt ze kruidige accenten. Meestal zit ze in het hart, maar ze houdt lang aan.
Met oud vormt ze een traditioneel akkoord van de parfumerie uit het Midden-Oosten, waarin de bloem de dierlijke, rokerige kant van het hout verzacht. Met patchoeli geeft ze chyprerozen, donker en aards, vaak aangevuld met eikenmos of labdanum. Saffraan geeft haar een leerachtige kant. Met viooltje en iris wordt ze poederig, en dan spreekt men van een lippenstifteffect. Framboos en pruim benadrukken haar jamachtige facet. Je vindt haar ook samen met thee, honing, wierook en grijze amber.
Parfums met roos uit ons assortiment
Alle parfums hieronder noemen roos in de piramide op hun productpagina. Sommige vermelden de herkomst van de bloem of haar vorm. Andere combineren haar met oud, patchoeli, thee of fruit.
Drie rozen in één flacon
Rosanostra van Spiritica brengt in het hart drie rozenabsolues samen: zwarte Taif-roos, damascenerroos en centifolia, met een akkoord van verbrand papier. Bittere sinaasappel en een bloedakkoord openen het parfum, olibanum en een noot van vochtige aarde sluiten het af. De roos wordt hier donker en doortrokken van wierook. Er zijn nog maar weinig flacons. Ons artikel over Spiritica stelt het huis voor.
Meiroos en roos uit Grasse
Mu Ye Cang Xia van Cinojad zet de meiroos in de topnoten, met passievrucht en roze bessen. Het hart combineert papyrus, woestijndruivenwijn en donkere cacao, op een basis van braam, tuberoos en amyrishout. Onze voorstelling van Cinojad vertelt over het huis.
Triple Matcha van Zhufu gebruikt rozenabsolue uit Grasse in het hart, met twee matcha's, melk, oranjebloesem, vanillezaadjes en wierook. De roos begeleidt hier een akkoord van melkthee. Zie ook ons artikel over Zhufu.
Rose otto in een natuurlijk parfum
Oborotsuki van Tada Parfumeur is een 100 % natuurlijk parfum. Rose otto staat er naast jatamansi en vetiver, na een opening van Thaise oud, kamfer en wierook. De basis brengt Australisch sandelhout, patchoeli en irisconcrète samen. De frisheid van de essentie past hier in een groen, aards geheel. Het huis heeft dit parfum uit productie genomen, en de flacons op voorraad zijn de laatste. Onze voorstelling van Tada Parfumeur vertelt over de parfumeur.
Roos en oud
Mansa van Pernoire zet oud en roos naast elkaar in het hart, met amber, zwarte bes en saffraan. De top combineert braam, roze peper en iriswortel, de basis patchoeli, heliotroop, mos en musk. Het parfum was in 2023 finalist van de Art and Olfaction Awards. Onze voorstelling van Pernoire beschrijft het Zwitserse huis uitgebreid.
Raw Cherry van Aaron Terence Hughes plaatst de damascenerroos in de basis, met oud, vanille, nootmuskaat en amaretto. Kersenlikeur, morel, pure chocolade en tonkaboon vullen het hart. Onze voorstelling van Aaron Terence Hughes legt de concentratie van het huis uit.
Roos en patchoeli
Yihe in Rosa N°P41 van ChuJian is geïnspireerd op de rozen van het Zomerpaleis in Peking. Oranjebloesem en geranium in de top, dan roos, cistus labdanum, jasmijn en ylang-ylang, op een basis van vetiver en patchoeli. De geranium van de opening kondigt de roos in het hart aan. Ons artikel over ChuJian stelt het huis voor.
Granada van Widian is geïnspireerd op de Andalusische stad. Pepers en framboos in de top, roos, jeneverbes, kaneel en ceder in het hart, dan vetiver, patchoeli, labdanum, musk en amber. Onze voorstelling van Widian vertelt over het huis.
De poederige roos
Rose & Thorns van Tada Parfumeur combineert roos met orris en een lippenstiftakkoord, na een top van viooltje en suiker. De basis brengt leer, amber en musk samen.
Roos, thee en honing
Melos van Pernoire vertrekt vanuit een rozenthee, met druif, grapefruit en zwarte bes. Het hart combineert roos, Nijlhoning, saffraan, hazelnoot en gebakken appel, de basis melk, musk, amber en patchoeli. Het parfum herneemt het ritueel dat aan Cleopatra wordt toegeschreven: het bad met bloemblaadjes en de rozenthee gezoet met honing.
De fruitige roos
Red Fever van Aaron Terence Hughes gebruikt rozenabsolue op twee niveaus, volgens de productpagina 2 % in het hart en 2 % in de basis. In het hart staat ze naast lelie, framboos, pruim en perzik. De basis brengt amandel, vanille, amber, eikenmos en grijze amber samen.
Roos en grijze amber
Ambergris Rose N°P29 van ChuJian bouwt de roos op twee niveaus op. Roos en roze peper in de top, roos en ceder in het hart, dan ambroxan, witte musk, kasjmierhout en amber. Ambroxan, een molecuul dat met de geur van grijze amber wordt verbonden, geeft de roos een warme, minerale basis.
Roos en harsen
Archangels van Cæleste plaatst de roos tussen witte bloemen: lelie, tuberoos, davana en ylang-ylang in het hart, na een top van neroli, bloedmandarijn en roze peper. De basis brengt olibanum, mirre, amber, benzoë, ceder en elemi samen. Ons artikel over Cæleste stelt het huis voor.
Meer composities met roos vind je in onze selecties bloemige parfums en oosterse parfums.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen rose otto en rozenabsolue?
Rose otto is de met stoom gedistilleerde essentie. Ze is helder, fris en licht citroenachtig. De absolue wordt met een oplosmiddel geëxtraheerd. Ze is donkerder, honingachtiger en staat dichter bij de bloem, omdat ze de fenylethylalcohol behoudt die bij destillatie in het rozenwater achterblijft.
Zijn damascenerroos en centifolia dezelfde bloem?
Nee. De damascenerroos wordt geteeld in Bulgarije, Turkije, Iran, Marokko en Taif, en dient zowel voor essentie als voor absolue. De centifolia, of meiroos, wordt in Grasse geteeld en levert vooral absolue.
Waarom stolt rozenessentie in de kou?
Ze bevat natuurlijke wassen die kristalliseren als de temperatuur daalt. Dat is normaal, en de grondstof raakt niet beschadigd. Bij kamertemperatuur wordt ze weer vloeibaar.
Kan geranium roos vervangen?
Het doet eraan denken. Rozengeranium bevat citronellol en geraniol, twee belangrijke moleculen van de roos, en wordt gebruikt om een rozennoot te verlengen of er een groene kant aan te geven. Het mist het honingachtige facet van de bloem.
Is roos een vrouwengeur?
Nee. Roos komt voor in parfums voor iedereen, en in het Midden-Oosten dragen mannen en vrouwen al lang rozenolie. Gecombineerd met oud, patchoeli of leer wordt roos droog of donker. Het effect hangt meer af van de compositie dan van de bloem.
Verder lezen
Roos staat tussen de andere grondstoffen in ons dossier De grondstoffen van parfum, samen met oud, sandelhout en vanille. Om een rose otto, een roos met oud en een fruitige roos op je eigen huid te vergelijken, zijn de genoemde parfums, afhankelijk van het huis, als staal van 2 ml verkrijgbaar op onze pagina proefflesjes.