In de parfumerie verwijst het woord ceder naar twee groepen bomen. De echte ceders behoren tot het geslacht Cedrus, uit dezelfde familie als de den en de spar: vooral de atlasceder en de himalayaceder worden gebruikt. De andere 'ceders', waaronder de virginiaceder en de texasceder, zijn in werkelijkheid jeneverbessen. Ze leveren allemaal een olie die uit het hout wordt gedistilleerd, droog en houtig, die vaak aan een potlood doet denken. Ceder is een van de meest gebruikte basisnoten, op zichzelf of in de vorm van moleculen die ervan zijn afgeleid.
De echte ceders: Atlas en Himalaya
Het geslacht Cedrus telt enkele soorten grote naaldbomen, allemaal afkomstig uit de bergen van Noord-Afrika, het Nabije Oosten en de Himalaya. De bekendste is de libanonceder, Cedrus libani. In de parfumerie wordt hij nauwelijks gebruikt.
De atlasceder, Cedrus atlantica, groeit in de bergen van Marokko en Algerije. De olie wordt uit het hout gewonnen, meestal uit de spaanders en het zaagsel die bij de houtbewerking overblijven. Ze ruikt naar warm hout, met een balsemachtige, wat harsige kant en een kamferachtig accent bij het begin. De bossen van atlasceder zijn sterk teruggelopen en de soort staat als bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.
De himalayaceder, Cedrus deodara, groeit van Afghanistan tot Nepal. De naam komt uit het Sanskriet en betekent 'hout van de goden'. In India is het een heilige boom, die lang werd gebruikt om tempels te bouwen. De olie lijkt op die van de atlasceder. Beide bevatten vooral himachalenen, terwijl jeneverbessen rijk zijn aan cedrol.
Virginia, Texas, China: ceders die geen ceders zijn
De virginiaceder, Juniperus virginiana, is een jeneverbes uit het oosten van de Verenigde Staten. Hij behoort tot de cipresfamilie, niet tot de dennenfamilie. Het roodachtige, geurige hout werd lang gebruikt voor potloden en linnenkisten, waar het de motten op afstand hield. Daar komt de associatie vandaan tussen ceder en de geur van een pas geslepen potlood. De olie wordt gedistilleerd uit zaagsel, spaanders en houtresten. Ze bevat vooral cedrol, cedrenen en thujopseen.
De texasceder, Juniperus ashei, is een andere jeneverbes, die voorkomt in Texas en Mexico. De olie wordt gewonnen uit vermalen hout. Ze wordt vaak omschreven als iets rokeriger en ruwer dan die van de virginiaceder. Ze dient veel als bron van cedrol en de daarvan afgeleide moleculen.
De olie die als 'Chinese ceder' wordt verkocht, komt meestal van een cipres, Cupressus funebris. Wanneer een productpagina Chinese ceder noemt, beschrijft die een geur en een bedoeling van het huis, zonder de precieze boom te vermelden.
In Japan nemen twee verwante houtsoorten een aparte plaats in. Hinoki, Chamaecyparis obtusa, is een Japanse cipres. Er worden traditionele baden en shintoheiligdommen van gemaakt, en de geur is houtig, fris en licht citroenachtig. Sugi, Cryptomeria japonica, wordt vaak Japanse ceder genoemd. Het hout wordt onder meer gebruikt voor sakevaten. De jeneverbes van gin komt van nog een andere jeneverbes, Juniperus communis.
Hout en spaanders distilleren
Cederolie wordt gewonnen door stoomdistillatie. Het hout wordt eerst tot spaanders of zaagsel verkleind. De distillatie duurt lang, omdat de moleculen van het hout zwaar zijn en langzaam vrijkomen. Ons artikel Hoe parfumgrondstoffen worden gewonnen beschrijft dit procedé en de andere.
De ceder die in de parfumerie wordt gebruikt, komt grotendeels van bijproducten van zagerijen: resthout, zaagsel, stronken. Dat is een van de redenen waarom cederolie een van de meest betaalbare houtige grondstoffen blijft.
Cedrol, methylcedrylketon en Iso E Super
Cedrol is een alcohol die voorkomt in de olie van jeneverbessen. Geïsoleerd vormt het witte kristallen. De geur is houtig, zacht en ingetogen. Parfumeurs gebruiken het vooral als fixatief, om een compositie langer te laten aanhouden.
Methylcedrylketon, ook acetylcedreen genoemd, wordt gemaakt uit de cedrenen van cederolie. Het ruikt naar warm hout, met een amberachtig en licht muskusachtig facet.
Iso E Super komt niet uit ceder. Het is een synthetische molecule die IFF begin jaren zeventig ontwikkelde. Het ruikt naar glad, fluweelzacht hout, dicht bij een verzachte ceder, met een halo-effect rond de huid. Veel mensen ruiken het slecht, soms helemaal niet, terwijl anderen het juist heel aanwezig vinden.
Wanneer een geurpiramide 'ceder' vermeldt, kan de noot dus komen van een olie uit Virginia, de Atlas of Texas, van deze moleculen of van een mengsel. De piramide beschrijft een geur. De formule legt ze niet uit.
Hoe ceder ruikt
Ceder ruikt naar droog, schoon hout. Het doet denken aan een pas geslepen potlood, een houten kist, krullen in een werkplaats. De virginiaceder is de droogste en lijkt het meest op potlood. De atlasceder is warmer en harsiger. De texasceder neigt naar rook. Hinoki voegt een citroenachtige frisheid toe.
Het is een basisnoot die goed aanhoudt en structuur geeft. Ceder maakt zoete composities droger en geeft frisse geuren helderheid. Hij past bij citrus, lavendel en aromatische noten, bij vetiver en patchoeli, bij roos en viooltje. Hij begeleidt ook wierook, oud, leer en tabak. Naast sandelhout voelt hij droger en strakker aan. Ons artikel Wat is sandelhout gaat dieper in op dat verschil.
Parfums met ceder uit ons assortiment
Ceder staat in heel veel geurpiramides van ons assortiment, meestal op de laatste regel. We hebben parfums gekozen waarin hij duidelijk herkenbaar is: vermelde herkomst, hartnoot, combinatie met naaldbomen, citrus of thee, gecertificeerd natuurlijke versie, Iso E Super en Japanse houtsoorten. Ze vermelden de grondstof allemaal in de geurpiramide op hun productpagina.
De virginiaceder
Aswan, van Widian, vermeldt uitdrukkelijk een virginiaceder en plaatst die in het hart, met viooltjesblad en grijze amber. Bergamot, roze peper CO2 en framboos openen het parfum. Patchoeli, vanille, tabak, muskus en leer vormen de basis. Onze voorstelling van Widian vertelt het verhaal van het huis.
De Chinese ceder
Above The Clouds, van Zhufu, noemt een Chinese ceder in de basis, met grijze amber, ambrette, patchoeli, sandelhout en vetiver. De opening brengt bergamot, citrus en groene kardemom samen. Het hart combineert borneol, lelietje-van-dalen, iris, witte magnolia en witte thee. Ons artikel over Zhufu stelt het huis voor.
Ceder als hartnoot
Baniyas, van Widian, plaatst cederhout in het hart, tussen geranium en oud, na een opening van bergamot, bijvoet en lavendel. De basis brengt patchoeli, sandelhout, vetiver en Évernyl samen, een molecule die naar eikenmos ruikt. Over oud leest u meer in ons artikel Wat is oud.
Yasat, van hetzelfde huis, zet ceder eveneens in het hart, dit keer met sandelhout en karamel. Bergamot en kardemom in de top, vanille, muskus en droge amber in de basis.
Ceder met naaldbomen en jeneverbes
Donglin Temple, van Zhufu, brengt verschillende harsrijke bomen samen. Het hart combineert lotus, cipres, spar en kamfer. De basis zet rozenhout, ceder, agarhout en muskus neer. Citrus, bergamot en gember openen de compositie. Wierook- en tempelparfums komen aan bod in ons artikel Wat is wierook.
Tianshan Spring N°L31, van ChuJian, brengt ceder samen met zijn neef de jeneverbes. De jeneverbes verschijnt in de top met citroen en bergamot. Aquatische noten, muskus en lavendel vormen het hart. Ambrette, ambroxan en ceder vormen de basis. Onze voorstelling van ChuJian beschrijft de collectie in detail.
Ceder onder bloemen en thee
Snow on Cangshan N°P44, van ChuJian, begint met een groen van galbanum en zwarte bes, met bergamot, geranium en appel. Het hart brengt jasmijn, oranjebloesem, roos en basilicum samen. Een basis van ceder, vetiver, patchoeli en muskus sluit het parfum af.
Gyokuro, van Tada Parfumeur, draagt de naam van een Japanse groene thee die voor de oogst in de schaduw wordt gekweekt. Matcha-akkoord, groene noten en saffraan in de top. Ambrettezaad, mate-absolue en witte bloemen in het hart. De basis combineert sandelhout, ceder, muskus en guajakhout. Onze voorstelling van Tada Parfumeur vertelt over de parfumeur.
Ceder met citrus en peper
Throne, van Zhufu, opent met bittere sinaasappel, limoen en munt. Het hart brengt zwarte en roze peper samen. De basis combineert kasjmierhout, ceder en vetiver.
Biologische of Cosmos-gecertificeerde ceder
Hombre, van Aaron Terence Hughes, wordt door het huis voorgesteld als een volledig Cosmos-gecertificeerd extrait, zonder synthetische bestanddelen. Bergamot, citroen en zoete sinaasappel in de top, scharlei in het hart, vetiver en cederhout in de basis. Volgens de productpagina is de ceder hier dus van natuurlijke oorsprong.
Blue Fever, van hetzelfde huis, eindigt op biologisch cederhout en amber. Drie biologische citrusvruchten openen het parfum, gevolgd door een hart van appel, zeezout en lavendel. Onze voorstelling van Aaron Terence Hughes legt de concentratie van het huis uit.
Iso E Super met naam in de piramide
Weinig productpagina's noemen Iso E Super. Vitias, van Pernoire, plaatst het in de basis met grijze amber, witte muskus en mariene noten. Bergamot, limoen, roze peper en zwarte peper in de top. Engelwortel, iris, blonde houtsoorten en guajak in het hart. Onze voorstelling van Pernoire beschrijft het Zwitserse huis in detail.
Sugi en hinoki, de houtsoorten van Japan
Sugidama, van Tada Parfumeur, opent met sugi-olie, lavendel, bergamot en saffraan, en noemt ceder ook in het hart, met lelietje-van-dalen, een solaire noot en witte bloemen. Guajakhout, muskus, sandelhout en patchoeli vormen de basis. Een sugidama is een bal van takken die aan de ingang van sakebrouwerijen hangt. Groen kondigt hij het brouwen aan. Eenmaal bruin geeft hij aan dat de sake klaar is.
Mezcal My Love, van Adi ale Van, gecomponeerd door Jimmy Bodin, eindigt op eikenmos, vetiver uit Haïti en hinoki. Italiaanse grapefruit, Japanse pepermunt en gember openen het parfum. Het hart brengt een mezcalakkoord, agavesiroop, rietsuiker, rokerige noten, geranium en rozemarijn samen. Zie ook onze voorstelling van Adi ale Van.
Hinoki staat ook in het hart van Tasogare, van Tada Parfumeur, met cipres en roos, op een basis van wierook, benzoë en guajakhout. Het huis heeft deze geur uit het assortiment genomen.
Meer composities met ceder vindt u in onze selectie houtige parfums en bij onze frisse parfums.
Veelgestelde vragen
Is de virginiaceder een echte ceder?
Nee. Het is een jeneverbes, Juniperus virginiana, uit de cipresfamilie. De echte ceders behoren tot het geslacht Cedrus, uit de dennenfamilie. De naam komt van het geurige hout, dat met dat van de ceders werd vergeleken.
Wat is het verschil tussen atlasceder en virginiaceder?
De atlasceder is een echte ceder uit Marokko en Algerije. De olie is warmer, balsemachtiger en harsiger. De virginiaceder is een Amerikaanse jeneverbes. De olie is droger en doet meer denken aan een potlood.
Waarom ruikt ceder naar potlood?
Omdat potloden lange tijd van het hout van de virginiaceder werden gemaakt. De geur van een geslepen potlood is grotendeels die van dat hout, en de associatie is gebleven.
Is Iso E Super ceder?
Nee. Het is een synthetische molecule die niet uit ceder komt. De houtige, fluweelzachte geur doet denken aan een verzachte ceder, en daarom worden ze vaak met elkaar vergeleken.
Blijft ceder lang op de huid?
Ja. Het is een weinig vluchtige basisnoot, die vooral in de laatste uren van een parfum merkbaar is. Het cedrol uit jeneverbesolie dient bovendien als fixatief.
Verder lezen
Ceder is een van de grondstoffen die we voorstellen in ons dossier De grondstoffen van parfum. Om een virginiaceder, een ceder met naaldbomen en een Japanse houtsoort op uw huid te vergelijken, zijn de genoemde parfums afhankelijk van het huis verkrijgbaar als staal van 2 ml, op onze pagina stalen.