De parfumerie van de Golfstaten rust op drie grondstoffen: oud, roos en wierook, gedragen als olie, als rook en als geurwater. Oud groeit er niet. Het komt al eeuwen uit Azië, terwijl Taif-roos en Omaanse wierook van het Arabisch Schiereiland zelf komen. Wat in het Westen als "Arabisch oosters parfum" wordt aangeduid, is in de eerste plaats een dagelijkse gewoonte, verbonden met het huis en met het ontvangen van gasten.
Oud, een grondstof uit Azië
Oud is het harsrijke hout van de Aquilaria, een boom die van nature voorkomt in een brede strook van Noordoost-India via Zuidoost-Azië tot Zuid-China. De hars ontstaat wanneer de boom reageert op een wond of een infectie. Gezond hout ruikt bijna nergens naar. We leggen dit proces uit in ons artikel wat is oud.
De Golfstaten hebben nooit op grote schaal oud geproduceerd. Toch behoren ze, samen met Noordoost-Azië, tot de grootste verbruikers ter wereld. Hout en olie kwamen over zee, met de moessonwinden dwars over de Indische Oceaan, en via karavaanroutes. Ook vandaag komen de oliën uit India, Bangladesh, Cambodja, Thailand of Indonesië. Alle soorten Aquilaria en Gyrinops staan op bijlage II van CITES, die de internationale handel regelt.
Oud-oliën worden vaak verkocht op herkomst, zoals wijn op terroir. Een Indiase oud ruikt anders dan een Cambodjaanse of Thaise. Ons artikel over oud uit Thailand laat die verschillen zien voor één specifieke herkomst.
Bakhoor, attar, dehn al oud: de vormen van parfum in de Golf
In Europa is parfum bijna altijd een alcoholische oplossing in een verstuiver. In de Golf bestaan er meerdere vormen, die vaak op dezelfde dag worden gebruikt.
- Bakhoor: houtsnippers, vaak agarhout of sandelhout, gedrenkt in geurende oliën en gemengd met harsen, en daarna gedroogd. Ze worden op gloeiende houtskool gelegd in een brander die mabkhara heet. De hitte maakt de geur vrij zonder vlam.
- Pure oud-snippers, op dezelfde manier gebrand. Dit is de meest directe vorm van de grondstof.
- Attar: een geurolie zonder alcohol. Het woord komt van het Arabische "itr", geur. Je brengt een kleine hoeveelheid aan op de huid.
- Dehn al oud: pure oud-olie, gedestilleerd uit het hout. Het is de duurste vorm en wordt soms versneden met andere oliën of synthetische reconstructies.
De rook van bakhoor geeft geur aan een kamer, maar ook aan kleding en haar. De olie gaat op de huid. Parfum uit een verstuiver komt daar nog bij. Deze vormen sluiten elkaar niet uit en kunnen op dezelfde dag gedragen worden.
Taif-roos en wierook uit Oman: wat het schiereiland voortbrengt
Oud wordt geïmporteerd, maar twee belangrijke grondstoffen zijn lokaal. De eerste is de Taif-roos, een damascenerroos die wordt gekweekt in de hooglanden rond Taif, in Saoedi-Arabië. De oogst is kort: volgens het Saoedische persbureau duurt hij ongeveer 45 dagen, van begin maart tot eind april. De bloemen worden ter plaatse gedestilleerd tot rozenwater en een etherische olie die maar in heel kleine hoeveelheden ontstaat, omdat het rendement laag is. Meer over deze bloem leest u in ons artikel wat is roos.
De tweede is wierook, ook olibanum genoemd. Boswellia sacra groeit in Dhofar, in het zuiden van Oman, op het droge land achter de bergen die de moesson opvangen. De bast wordt ingesneden, de hars hardt op de boom uit tot tranen en wordt daarna geoogst. De plaatsen die met deze handel verbonden zijn, staan sinds 2000 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, onder de naam Land van de wierook. Ons artikel wat is wierook beschrijft deze hars in detail.
Daarbij komen amber en saffraan, die in veel composities uit de regio voorkomen. De combinatie van roos, saffraan en oud is het bekendste akkoord van deze stijl geworden.
Parfum en gastvrijheid
In de huizen van de Golf hoort geur bij de ontvangst, net als koffie en dadels. Het toerismebureau van Qatar beschrijft het gebruik: de mabkhara gaat rond onder de gasten, die de rook naar hun haar, kleding en handen wuiven.
Die sociale rol verklaart de intensiteit van de geuren. Een geur moet opvallen in een kamer en blijven hangen in stof. De composities zijn daarom rijk aan basisnoten, houtig, harsig en amberachtig. Wie gewend is aan lichte eaux de toilette, vindt ze in het begin vaak krachtig. Die kracht komt voort uit het gebruik en zegt niets over de kwaliteit.
Bakhoor is ook een gebruikelijk geschenk, vooral tijdens de ramadan en op feestdagen.
Wanneer de Golf de Franse parfumerie ontmoet
Begin jaren 2000 gingen westerse huizen met oud werken. M7 van Yves Saint Laurent, uitgebracht in 2002, wordt vaak genoemd als de eerste geur voor het grote publiek die oud op de voorgrond zette. In het decennium daarna vermenigvuldigden de oud-geuren zich in Europa, vaak met nagebouwde akkoorden in plaats van natuurlijke olie.
De omgekeerde beweging bestaat ook. Makers uit de Golf werken met parfumeurs die in Frankrijk zijn opgeleid, om Arabische grondstoffen een Europese structuur te geven. Widian is daar een goed voorbeeld van. Dit huis uit Abu Dhabi werd in 2014 opgericht door Ali Al Jaberi, onder de naam AJ Arabia. Het combineert oud, amber, saffraan en wierook met een opbouw op zijn Frans, met parfumeur Jean-Claude Astier als eerste reisgenoot. De naam komt van het Arabische woord "widyan", de valleien, en de flacon verwijst naar de koepels van de Arabische architectuur. U vindt het hele aanbod in de Widian-collectie.
Zes geuren om deze stijl te leren kennen
Deze geuren uit onze catalogus laten elk een kant van de Golfparfumerie of haar invloed zien. De noten zijn die van de productpagina's.
Sahara, Widian
Gecomponeerd door Jean-Claude Astier en uitgebracht in 2016, is dit de typische oosterse geur van het huis. Saffraan, sinaasappel en elemi in de topnoten, roos en oranjebloesem in het hart, amber, musk, ceder en vanille in de basis. Hij heeft het duo roos en saffraan, zonder oud, met een citrusachtige helderheid die hem makkelijk draagbaar maakt.
Baniyas, Widian
In 2022 gesigneerd door Jordi Fernández, plaatst hij oud in een aromatische structuur: bergamot, bijvoet en lavendel, dan geranium, ceder en oud, op patchouli, sandelhout, vetiver en evernyl. Hij laat de kruising goed zien: een grondstof uit de Golf in een opbouw die dicht bij de Europese fougère ligt.
Black I, Widian
De eerste geur van het huis, uit 2014, van Jean-Claude Astier. Kaneel en kardemom in de top, wierook, cipres en sandelhout in het hart, musk en ceder in de basis. Kardemom en wierook doen denken aan gekruide koffie en de harsrook van de Arabische gastvrijheid.
Mansa, Pernoire
Een Zwitsers huis, voorgesteld in ons artikel over Pernoire. Braam, roze peper en iriswortel in de top, dan oud, roos, amber, zwarte bes en saffraan in het hart, op patchouli, heliotroop, mos en musk. Het hart neemt precies het trio oud, roos en saffraan over, omringd door donker fruit.
Oud, Aaron Terence Hughes
Roos en zoete sinaasappel in de top, dadel, framboos en amber in het hart, dan een basis van Thaise oud, Birmese oud, benzoë, patchouli, sandelhout, vanille en ambergrijs. De productpagina vermeldt 5 % oud, toegevoegd aan een extrait van 35 %. Twee oud-herkomsten in één geur, een roos in de opening en een dadelnoot: een westerse, gourmande lezing van het akkoord roos en oud.
Oud Noir, Aaron Terence Hughes
Kaneel en saffraan in de top, pruim en amaretto in het hart, oud uit Thailand, benzoë en vanille in de basis. Hij houdt de saffraan en de oud, maar vervangt de roos door gedroogd fruit en specerijen. Hij past bij wie van oud houdt zonder de bloemige kant.
Voor meer composities uit deze familie kunt u de oosterse collectie bekijken.
Veelgestelde vragen
Komt oud uit Arabische landen?
Nee. Oud komt van de Aquilaria, een boom uit India, Zuidoost-Azië en Zuid-China. De Golfstaten importeren het al eeuwen en behoren tot de grootste verbruikers. Ze hebben oud een centrale plaats in hun cultuur gegeven zonder het zelf te produceren.
Wat is het verschil tussen een attar en een klassiek parfum?
Een attar is een geurolie zonder alcohol, die in kleine hoeveelheden op de huid wordt aangebracht. Een klassiek parfum is een oplossing van geurstoffen in alcohol, die wordt verstoven. De olie verdampt langzamer en blijft dichter bij de huid.
Wat is bakhoor en hoe gebruik je het?
Bakhoor bestaat uit houtsnippers die gedrenkt zijn in geurende oliën en harsen. Je legt het op gloeiende houtskool in een brander die mabkhara heet, om een kamer, kleding of haar te parfumeren. Er bestaan ook elektrische branders.
Wat is de Taif-roos?
Een damascenerroos die rond Taif in Saoedi-Arabië wordt gekweekt. Ze wordt in het voorjaar in een kort seizoen geoogst en ter plaatse gedestilleerd tot rozenwater en olie.
Is een oud-geur te sterk voor elke dag?
Dat hangt af van de compositie. Een oud met citrus en aromatische noten, zoals Baniyas, draagt makkelijker dan een dichte, amberachtige oud. Bij een extrait volstaan een of twee verstuivingen, en met een proefflesje beoordeelt u hem op uw eigen huid.
Om deze stijl te plaatsen tussen de andere handschriften van de nicheparfumerie, kunt u ons dossier nicheparfumerie raadplegen. Elke genoemde geur bestaat als proefflesje van 2 ml, te vinden op onze pagina proefflesjes.