Labdanum is de harsachtige gom van de gomcistus, Cistus ladanifer, een struik uit de maquis van het westelijke Middellandse Zeegebied. De gom wordt gewonnen van de bladeren en jonge stengels en daarna met oplosmiddelen bewerkt. Zo ontstaat een donkere, kleverige grondstof met een warme, leerachtige en licht animale geur. Het is de basis van het akkoord dat parfumeurs amber noemen, en een van de pijlers van de chypre.
De cistus, een struik vol hars
De gomcistus, ook wel labdanumcistus genoemd, behoort tot de cistusfamilie. Hij groeit op de arme, droge bodems van het Iberisch Schiereiland en Marokko, vaak in dichte bestanden. Zijn grote witte bloemen hebben vaak een purperen vlek aan de voet van elk bloemblad.
De plant is bedekt met klierharen die een kleverige oleohars afscheiden. De afscheiding neemt toe met de warmte. Hartje zomer glanzen de bladeren en ruikt de lucht naar hars. Het is deze gom die de parfumerie oogst.
Andere cistussoorten leveren een vergelijkbare hars, met name Cistus creticus, op Kreta en in het oostelijke Middellandse Zeegebied. De huidige parfumerie werkt vooral met de gomcistus, die rijker is aan gom. Het woord labdanum komt van het Griekse ladanon, via het Latijn. Het gaf ook zijn naam aan de labdanen, een familie van moleculen die in deze hars voorkomen.
Een grondstof die al sinds de oudheid bekend is
Labdanum behoort tot de oudste bekende geurstoffen. De Griekse geschiedschrijver Herodotus meldt in de 5e eeuw voor onze jaartelling al dat men het uit de baarden van bokken haalde: de hars blijft eraan kleven wanneer de dieren van de struiken grazen. Op Kreta haalden herders ook een soort hark met leren riemen over de cistusstruiken en schraapten daarna de gom van de riemen.
Tegenwoordig komt het grootste deel van de productie uit Spanje, vooral uit Andalusië. De takken worden gesneden, tot bundels gebonden en in kokend water gedompeld, waaraan vaak een alkalisch middel wordt toegevoegd. De gom komt los en wordt aan het oppervlak afgeschept.
Labdanum, cistus en absolue: verschillende producten
In een geurpiramide worden “labdanum” en “cistus” vaak door elkaar gebruikt. Toch gaat het om verschillende producten, verkregen via verschillende procedés, die ons artikel over de extractie van grondstoffen uitgebreid beschrijft.
- Labdanumgom is de ruwe hars uit de gekookte takken.
- Labdanumresinoïde ontstaat door deze gom in een oplosmiddel op te lossen en het oplosmiddel daarna te laten verdampen. Het is donkerbruin, dik en zeer hechtend. Het is de donkerste en meest balsamische vorm.
- Labdanumabsolue ontstaat door een wassing met alcohol, die de wassen verwijdert. Ze is fijner en gemakkelijker te doseren, met een helderdere amberachtige noot.
- Etherische cistusolie wordt met stoom gedestilleerd uit de bebladerde takken, zonder via de gom te gaan. Ze is lichter en vluchtiger. Haar geur is groener, aromatischer en houtiger, met een minder uitgesproken amberfacet.
In de praktijk kan een productpagina die “cistus” vermeldt de etherische olie bedoelen of, uit gewoonte, het labdanum zelf. De vermelding “cistus labdanum” verwijst meestal naar de hars. De piramide beschrijft een geur en zegt niets over de gebruikte vorm of de dosering.
Waar labdanum naar ruikt
Puur geroken is labdanum dicht, bijna kleverig tot in de geur. Het doet denken aan leer, hars, donkere honing en gedroogd fruit, met een animaal facet dat aan huid doet denken. Sommige kwaliteiten zijn rokeriger, andere zachter.
Door zijn amberachtige en animale facet werd het lang gebruikt om ambergrijs op te roepen, dat zeldzamer en duurder is. De twee grondstoffen hebben noch dezelfde herkomst noch dezelfde geur. Ambergrijs is zilt en mineraal, labdanum warmer en harsiger.
Het is een zeer hechtende basisnoot. Het vertraagt de verdamping van lichtere grondstoffen. Je vindt het ook in het hart van geurpiramides, en soms al in de top wanneer de parfumeur het harsachtige karakter meteen wil aankondigen.
De pijler van het amberakkoord
Amber is in de parfumerie een akkoord. Het wordt meestal opgebouwd met labdanum, benzoë en vanille of vanilline. Labdanum zorgt voor diepte en houdbaarheid. Benzoë voegt een balsamische zachtheid toe, vanille rondheid. Ons artikel over amber in de parfumerie gaat dieper in op deze opbouw.
Labdanum speelt ook een centrale rol in de chypre, waar het samengaat met bergamot, eikenmos en vaak patchoeli. Ten slotte zit het in veel leerakkoorden, samen met berkenteer en castoreum, die we bespreken in ons artikel over leer in de parfumerie.
Labdanum blijft een veelgebruikte natuurlijke grondstof. Geen enkele molecule vervangt het in zijn eentje, en commerciële amberbases vullen het aan met andere harsen, vanilline en houtig amberachtige moleculen. Wanneer een piramide “amber” vermeldt, beschrijft ze meestal dit akkoord, met of zonder natuurlijk labdanum. Wanneer ze labdanum noemt, bedoelt ze de hars van de cistus, zonder te zeggen welk aandeel van de formule die vertegenwoordigt.
Parfums met labdanum uit ons assortiment
Alle parfums hieronder vermelden labdanum of cistus in de geurpiramide op hun productpagina.
Labdanum in het amberakkoord
Bij Adi ale Van dankt Coliva zijn naam aan de tarwekoek die bij orthodoxe herdenkingen van overledenen wordt gedeeld. Giovanni Festa maakt er een gourmand met wierook van. Zoethout, olibanum, kardemom, absint, cacao, koffie en witte chocolade openen de compositie, gevolgd door gebakken brood, iris, cypriol en ceder. De basis begint met labdanum, samen met tonkaboon, boter, amber, vanille, animale noten en musk. Onze kennismaking met Adi ale Van vertelt meer over het huis en zijn parfumeurs.
Tiger Blue van Bortnikoff verenigt de drie bestanddelen van het akkoord. Labdanum verschijnt in het hart met amber, viooltje en magnolia, daarna combineert de basis benzoë, vanille, ambergrijs en musk. Grapefruit, citroen en gember openen dit parfum, dat als amberachtig hesperidisch wordt ingedeeld. Het hoort bij de Entry Level Collection van het huis, die we voorstellen in ons artikel over Bortnikoff.
Labdanum en wierook
Voice From The Sky is het eerste parfum van Tianle Feng, het parfum dat het huis zijn naam gaf. Aldehyden en eucalyptus in de top, dan een hart van slechts twee grondstoffen: wierook uit Oman en labdanum. De basis verenigt oud, sandelhout, vetiver, patchoeli, amber en witte musk. Het is een van de duidelijkste voorbeelden uit het assortiment: de hars van de cistus geeft de rook van het olibanum een warme, donkere ondergrond.
Gentle King, van hetzelfde huis, ontstond uit een leeuw die bij het ontwaken op de vlakten van de Serengeti werd gezien. Na aldehyden, zwarte peper, Sichuanpeper en zwartebessenknop loopt het hart via hooi, hinoki, cipres, viooltjesblad en iris. De basis zet wierook, labdanum, tonkaboon, leer, oud, amber en witte musk op een rij. Labdanum verbindt hier de wierook met het leer. Onze kennismaking met Voice From The Sky vertelt meer over de parfumeur.
Labdanum, leer en animale noten
Leaves in the wind van Adi ale Van, gecomponeerd door Michele Marin, is ingedeeld als houtig, rokerig en leerachtig. Het hart verenigt berk, rokerige noten, olibanum en een leerakkoord. De basis brengt oud, amber, civet, castoreum, vetiver, ambrinol, patchoeli, musk, labdanum en een stofnoot samen. Labdanum staat hier naast de twee klassieke animale grondstoffen van het leerakkoord.
The Emperor N°Mys-05 van MysNyx maakt van labdanum zijn enige hartnoot. Passievrucht opent de compositie, daarna combineert de basis castoreum, leer en eikenhoutabsolue. Labdanum legt een harsachtige warmte tussen de vrucht en het leer. Zie ook onze kennismaking met MysNyx.
Oud Monarch van Bortnikoff plaatst labdanum in een zeer volle basis: twee ouds, waaronder een Co Chang oud van Feel-Oud, met cacao, civet, castoreum en vanille. Het hart verenigt rozen, kaneel en tabak.
Labdanum verzacht door iris
Let Me Out, een extrait van Voice From The Sky dat in 2025 uitkwam, gebruikt de hars op een andere manier. De basis verenigt labdanum, een wolakkoord en engelwortel, onder een hart van witte Bulgaarse roos, iris en vetiver. Volgens de productpagina bouwen labdanum, een akkoord van gefermenteerde wol en irisabsolue samen het beeld van een cocon op.
Labdanum vanaf de opening
Masar van Pernoire opent met labdanum, samen met yuzu, kaneel en kruidnagel. Amber, honing, tabak en vanille vormen het hart, daarna combineert de basis rozenhout, tonkaboon, sandelhout, leer en animale noten. De productpagina presenteert het als het meest amberachtige parfum uit de Anima-collectie van het huis. Onze kennismaking met Pernoire beschrijft de andere parfums.
Labdanum in een gourmand
Poka, een ander parfum van Pernoire, laat zien dat labdanum ook goed samengaat met suiker. Gekarameliseerde popcorn, appeltaart en kaneel in de top, dan een hart van geroosterde hazelnoot, labdanum en gedroogde abrikoos. De basis blijft eenvoudig: vanille, musk, tonkaboon, ceder. Het facet van gedroogd fruit van labdanum sluit hier aan bij de abrikoos.
Cistus met bloemen
Bij ChuJian roept Yihe in Rosa N°P41 de rozen van het Zomerpaleis in Peking op. De productpagina gebruikt de vermelding “cistus labdanum”. De hars verwarmt een hart van roos, jasmijn en ylang-ylang, na een opening van oranjebloesem en geranium.
Samar van Widian is ingedeeld als bloemig, chypre en oosters. Bergamot, framboos, kruidnagel en roze peper openen op een hart van jasmijn en osmanthus. De basis telt maar twee noten, patchoeli en labdanum, dus het fundament van de chypre zonder het eikenmos. Zie ook onze kennismaking met Widian.
Cistus naast ambergrijs
Ambergris van Shaman Perfumery, gecomponeerd door Tada Archawong, brengt cistus en ambergrijs samen. De cistus verschijnt in het hart met patchoeli en tabaksabsolue, tussen een top van witte ambergrijstinctuur, aquatische en zilte noten, en een basis van vetiver, ambergrijs en zeewierabsolue. Het huis stellen we voor in ons artikel over Shaman Perfumery.
Andere composities met labdanum vind je in onze selectie oosterse parfums en in de collectie houtige parfums.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen labdanum en cistus?
Cistus is de plant, Cistus ladanifer. Labdanum is de harsachtige gom die ze afscheidt, verwerkt tot resinoïde of absolue. Etherische cistusolie wordt gedestilleerd uit de bebladerde takken. Ze ruikt groener en lichter dan labdanum.
Is labdanum amber?
Labdanum is een van de grondstoffen waaruit het amberakkoord bestaat, samen met benzoë en vanille. Het heeft niets te maken met ambergrijs, dat van de potvis komt, en evenmin met barnsteen, een fossiele hars. Een noot “amber” op een productpagina bevat vaak labdanum, maar niet altijd.
Is labdanum een dierlijke grondstof?
Nee. Het is een plantaardige hars. Het animale facet komt van de geur, die aan huid en leer doet denken. De bokken die Herodotus beschrijft, dienden alleen om het te oogsten, omdat de hars in hun vacht bleef hangen.
Blijft labdanum lang op de huid?
Ja. Het is een zware, weinig vluchtige grondstof, die enkele uren blijft hangen en de houdbaarheid van de andere noten verlengt.
Waar groeit de cistus die in de parfumerie wordt gebruikt?
De gomcistus groeit in het westelijke Middellandse Zeegebied, vooral op het Iberisch Schiereiland en in Marokko. Spanje levert het grootste deel van het labdanum dat parfumeurs gebruiken.
Verder lezen
Labdanum staat tussen de andere grondstoffen in ons dossier De grondstoffen van parfum. Om een labdanum met wierook, een leerachtig labdanum en een gourmand labdanum op je eigen huid te vergelijken, zijn de genoemde parfums, afhankelijk van het huis, als staal van 2 ml verkrijgbaar op onze pagina proefflesjes.