Thee duikt in veel parfums op, maar bijna nooit als één enkele grondstof. Parfumeurs werken met absolues en extracten van de bladeren die verrassend weinig naar een kop thee ruiken, en vullen dat aan met akkoorden. Afhankelijk van de thee die ze voor ogen hebben, groene thee, oolong, zwarte thee of pu-erh, verandert het resultaat volledig.
Waar de geur van thee vandaan komt
Alle thee komt van dezelfde plant, Camellia sinensis. Wat de soorten onderscheidt, is de verwerking van de bladeren na de pluk, en vooral de mate van oxidatie. Groene en witte thee worden niet geoxideerd. Oolong wordt gedeeltelijk geoxideerd, en dat verschilt sterk per producent. Zwarte thee is volledig geoxideerd. Pu-erh uit Yunnan ondergaat daarnaast een fermentatie door micro-organismen: langzaam, over meerdere jaren, bij rauwe pu-erh, en versneld door vochtig opstapelen bij de zogenaamde rijpe pu-erh.
Elke stap levert andere geurmoleculen op. Vers blad en groene thee ruiken naar gemaaid gras. Oxidatie brengt florale, daarna fruitige en ten slotte moutige noten voort. Het roosteren van sommige oolongs voegt iets geroosterds toe. Gerijpte pu-erh krijgt een geur van vochtige aarde en bosgrond, die samenhangt met de activiteit van micro-organismen. Voor een parfumeur betekent het woord 'thee' dus geen precieze geur. Je moet weten over welke thee het gaat.
Hoe thee in een flacon belandt
Stoomdestillatie, die goed werkt voor lavendel of vetiver, geeft de geur van een kop thee niet weer. Daarom gebruikt men een thee-absolue, verkregen door extractie met vluchtige oplosmiddelen, of een extract met superkritisch CO2. Beide bestaan op basis van zwarte en van groene thee. Deze methoden staan beschreven in ons artikel over de winning van grondstoffen.
Deze extracten verrassen vaak wie ze voor het eerst ruikt. De absolue van zwarte thee wordt omschreven als leerachtig, rokerig en hooiachtig, met een tabaksfacet. De groene varianten doen denken aan hooi, tabaksblad en soms aan een mariene, zeewierachtige noot. Ze zijn krachtig en worden spaarzaam gedoseerd. Geen enkele ruikt vanzelf naar de thee die je 's ochtends drinkt.
De parfumeur grijpt dus naar akkoorden. Hij bouwt de indruk van thee op uit grondstoffen die elk één facet nabootsen. Citrus en groene noten geven de frisheid van het blad. Jasmijn brengt het florale: methyljasmonaat, een molecuul met jasmijngeur, draagt overigens bij aan het florale aroma van oolong. Droge houtsoorten en musk geven het geheel body. Staat er op een productpagina 'thee' of 'thee-akkoord', dan gaat het meestal om zo'n constructie, soms aangevuld met een vleugje absolue.
Eén jaartal is een handig ijkpunt. In 1992 componeerde Jean-Claude Ellena voor Bulgari de Eau Parfumée au Thé Vert, die eerst als geschenk naar de beste sieradenklanten van het huis ging. Dit parfum wordt vaak genoemd als het parfum dat thee in de moderne parfumerie tot een zelfstandige noot maakte.
Vier manieren waarop thee in een parfum doorkomt
Groene thee en matcha
Dit is het meest voorkomende facet. Het combineert groene noten, citrus en een licht bloemig accent. Matcha heeft een eigen handtekening. De theestruiken worden enkele weken voor de pluk in de schaduw gezet, daarna worden de bladeren gestoomd, gedroogd en heel fijn gemalen, traditioneel met een stenen molen. Het poeder ruikt grasachtig, met een plantaardige bitterheid en een licht melkachtige kant. Een matcha-akkoord speelt met die groene wrangheid.
Rokerige thee
Het voorbeeld is lapsang souchong, een zwarte thee uit de streek rond Wuyi in Fujian, waarvan de bladeren boven vuren van grenenhout worden gedroogd. In de parfumerie komt dit facet vooral via rokerige noten, leer, tabak of droge houtsoorten. De absolue van zwarte thee, met zijn leerachtige, hooiachtige karakter, gaat van nature dezelfde kant op.
Oolong, bloemig en rond
Oolong zit tussen groene en zwarte thee in. Licht geoxideerde oolongs zijn bloemig, sterker geroosterde neigen naar geroosterde noten en gedroogd fruit. De Feniksbergen (Fenghuang) bij Chaozhou in Guangdong leveren oolongs die bekendstaan om hun bloemen- en fruitaroma's, die per theeboom verschillen. In parfum wordt oolong vaak omringd door jasmijn, oranjebloesem en musk, wat hem een zachte uitstraling geeft.
Pu-erh, aards
Pu-erh brengt iets wat andere theesoorten missen: de geur van een kelder, van aarde, van nat hout. Parfumeurs combineren hem graag met vetiver, patchoeli of ceder, die die indruk doortrekken naar de basis.
Zeven theeparfums uit ons assortiment
In elk van deze parfums staat thee in de geurpiramide. De genoemde noten komen van de productpagina's. Waar de thee in de piramide staat, zegt veel over hoe je hem waarneemt, zoals onze gids over het lezen van een geurpiramide uitlegt.
- Aged Pu-Er Tea, Zhufu. Pu-erh-thee en bergamot in de topnoten, ceder en vetiver in het hart, sandelhout en vetiver in de basis. Omdat de pu-erh in de top zit, ruik je hem meteen, waarna het hout het overneemt. Het is het meest directe voorbeeld van het aardse facet. Extrait de parfum van 25 %, houdbaarheid beoordeeld met 4 op 5.
- Above The Clouds, Zhufu. Bergamot, citrus en groene kardemom in de top. Witte thee zit in het hart, samen met borneol, lelietje-van-dalen, iris en witte magnolia. De basis brengt ambergrijs, ambrette, Chinese ceder, patchoeli, sandelhout en vetiver samen. Hier is thee een nuance tussen witte bloemen. De houdbaarheid is beoordeeld met 5 op 5.
- Oolong Rocking Green N°P26, ChuJian. Bergamot, grapefruit, peer en groene noten in de top, een hart van jasmijn, oranjebloesem, ylang-ylang, roos en orchidee, daarna oolong in de basis met vetiver, mos en musk. Thee in de basis plaatsen is een ongebruikelijke keuze: het bloemige hart bereidt de noot voor, die daarna op de huid blijft.
- Phoenix Meets Mountain N°P27, ChuJian. De naam verwijst naar de Feniksbergen. Citrus, bergamot, mirre en rum in de top, oolong in het hart met jasmijn, oranjebloesem, iriswortel en roos, daarna een basis van sandelhout, vetiver, Braziliaans rozenhout, musk, ceder, tabak, amberhout en Ambroxan. Rum, mirre en tabak trekken de oolong naar zijn donkere, geroosterde kant. De productpagina noemt hem voor herfst en winter.
- ChangBai Sandal N°M37, ChuJian, van Maxime Exler. Cedraat, roze peper en limoen in de top, thee en vijg in het hart, sandelhout, witte musk, papyrus en poederige houtsoorten in de basis. De thee vormt hier de brug tussen levendige citrus en een licht sandelhout.
- Boreal Fir N°M39, ChuJian, van Mathilde Bijaoui. Roze peper, kardemom en saffraan in de top, spar, ceder, sandelhout, thee en vetiver in het hart, guajakhout, cypriol, musk, cashmeran en houtige ambergrijs in de basis. De thee is een droge nuance tussen de naaldbomen. Sillage en projectie zijn beide beoordeeld met 4 op 5.
- Gyokuro, Tada Parfumeur. Gyokuro is een Japanse groene thee die voor de pluk in de schaduw groeit. Matcha-akkoord, groene noten en saffraan in de top, ambrettezaad, mate-absolue en witte bloemen in het hart, sandelhout, ceder, musk en guajakhout in de basis. De mate voegt een geroosterde kant toe die matcha alleen niet zou hebben. De productpagina vermeldt een houdbaarheid van 5 tot 6 uur en een sillage dicht bij de huid.
Wie verder wil lezen, vindt de aanpak van elk huis in onze merkportretten: Zhufu, ChuJian en Tada Parfumeur. De volledige collecties staan op de pagina's Zhufu, ChuJian en Tada Parfumeur. Thee heeft een bijzondere plaats in de recente Chinese parfumerie, het onderwerp van ons artikel over de nieuwe Chinese parfumerie.
Wat je van een theeparfum kunt verwachten
Thee is een vrij ingetogen noot. Staat hij in de top, zoals bij Aged Pu-Er Tea, dan kleurt hij de eerste minuten en verdwijnt daarna achter het hout. Staat hij in het hart of de basis, dan blijft hij langer, maar versmelt hij met wat eromheen zit. Verwacht dus een indruk van thee, geen getrouwe kopie van de drank.
Welk facet overheerst, hangt af van de omringende grondstoffen. Met citrus en witte bloemen voelt thee fris en transparant. Met tabak, rum of donker hout wordt hij ernstiger. Parfums met groene of witte thee draag je vaak in lente en zomer. Geroosterde, rokerige of aardse theesoorten passen beter bij herfst en winter. Onze collectie groene geuren bundelt de parfums uit de groene familie, waar bladnoten het sterkst aanwezig zijn.
Tot slot speelt de huid een rol. Een lichte theenoot kan op een droge huid bijna verdwijnen, terwijl een houtige basis beter standhoudt. De enige manier om het te weten, is het parfum een hele dag te dragen.
Veelgestelde vragen
Welk parfum ruikt echt naar thee?
Geen enkel parfum geeft een kop thee exact weer, omdat bladextracten anders ruiken dan de drank. Composities met thee in de top, zoals Aged Pu-Er Tea van Zhufu, maken hem vanaf de eerste minuten merkbaar. Composities die hem omringen met groene noten, komen het dichtst bij groene thee.
Is de thee in een parfum natuurlijk of synthetisch?
Beide komen voor. Thee-absolue en CO2-extract zijn natuurlijke grondstoffen, maar worden in kleine hoeveelheden gebruikt. De meeste theenoten zijn akkoorden die natuurlijke grondstoffen combineren met synthetische moleculen. Een productpagina met 'thee' vermeldt meestal niet hoe groot het aandeel van elk is.
Blijft een theeparfum lang hangen?
Dat hangt meer af van de opbouw dan van de thee zelf. Een theenoot in de top vervliegt vrij snel. Een basis van hout, musk of vetiver draagt het geheel urenlang. De houdbaarheidsmeters op onze productpagina's geven voor elk parfum een indicatie.
Is mate een thee?
Nee. Mate komt van een andere plant, Ilex paraguariensis, afkomstig uit Zuid-Amerika. In de parfumerie versterkt de absolue ervan vaak een thee-akkoord, omdat ze een droge, geroosterde geur meebrengt. Gyokuro van Tada Parfumeur combineert haar met een matcha-akkoord.
Wat is het verschil tussen een parfum met groene thee en een met zwarte thee?
Groene thee geeft een geur van gras en vers blad, vaak met citrus. Zwarte thee en geroosterde oolongs neigen naar mout, leer, tabak of rook. De eerste zijn lichter, de tweede warmer en voller.
Thee hoort bij de grondstoffen die we bespreken in ons dossier Grondstoffen van parfum. Elk genoemd parfum bestaat als proefflesje van 2 ml: op onze pagina proefflesjes kun je er meerdere op je huid vergelijken voordat je een flacon kiest.