Thaise oud komt vooral van Aquilaria crassna, een Zuidoost-Aziatische soort die nu op plantages wordt geteeld, onder meer in de provincie Trat. Hij wordt vaak omschreven als zachter en houtiger dan oud van andere herkomst, met een fruitig facet. Verschillende Thaise huizen gebruiken hem en vermelden er de regio bij. Zo kun je hem herkennen en op de huid vergelijken.
Aquilaria crassna, de boom achter Thaise oud
Oud is het hout van een Aquilaria dat na een verwonding doordrenkt raakt met hars. Ons artikel wat is oud legt dat proces uitgebreid uit. Hier gaat het om één specifieke herkomst.
In Thailand groeien meerdere Aquilaria-soorten. Thaise bosbouwkundigen noemen er vooral twee voor de productie van agarhout: Aquilaria crassna en Aquilaria malaccensis. De eerste is de referentiesoort voor Thaise oud. Het natuurlijke verspreidingsgebied omvat Cambodja, Laos, Thailand en Vietnam. De tweede komt vooral voor in de provincies op het schiereiland, in het zuiden van het land.
In het Thai heet agarhout mai kritsana. Het wordt in heel Azië al lang als wierook gebrand en tot olie gedestilleerd. Die vraag had een prijs: Aquilaria crassna staat als ernstig bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN, volgens een beoordeling uit 2018. Wilde bomen zijn massaal gekapt, vaak zonder te weten of ze hars bevatten.
Trat en Nakhon Si Thammarat, twee regio's op onze productpagina's
Trat is een provincie in het oosten van Thailand, aan de golf, op de grens met Cambodja. Het is een regio met plantages van Aquilaria crassna. Onderzoekers van de Kasetsart-universiteit bestudeerden er methoden die harsvorming opwekken in bomen die boeren telen. De naam Trat staat in meerdere formules uit onze collectie, van verschillende huizen.
Nakhon Si Thammarat ligt in het zuiden, aan de oostkust van het schiereiland. In het zuiden van het land groeit Aquilaria malaccensis, maar onze productpagina's vermelden niet van welke soort de oud uit Nakhon Si Thammarat komt. We houden het dus bij de geografische herkomst die het huis opgeeft.
Die herkomstvermelding werkt zoals een terroir bij wijn. Ze garandeert geen vaste geur. Ze plaatst een grondstof en maakt het mogelijk twee ouds in hetzelfde flesje te vergelijken, of het ene parfum met het andere.
Plantages, vergunningen en gereguleerde handel
Sinds 12 januari 2005 staan alle Aquilaria-soorten op bijlage II van CITES. Internationale handel blijft toegestaan, maar elke export van hout, snippers of olie moet gedekt zijn door een vergunning van het land van herkomst.
Thailand verbiedt de export van wild agarhout. Thaise oud die in het buitenland wordt verkocht, komt dus in principe van plantages. Het Thaise Department of Agriculture startte in 2014 een elektronisch registratiesysteem voor geteelde bomen, waarop de exportvergunningen steunen. Een plantage in een beschermd gebied komt er niet voor in aanmerking.
De plantages liggen vooral in het oosten van het land. Daar teelt men Aquilaria crassna en Aquilaria malaccensis, soms als enig gewas, soms tussen fruitbomen of rubberbomen. De telers verwonden de stammen om de harsvorming op gang te brengen en oogsten het hout na een aantal jaren. Plantage-oud is niet per se minder goed dan wilde oud. De leeftijd van de bomen, de inductiemethode en de destillatie wegen zwaarder.
Het geurprofiel van Thaise oud
De beschrijvingen komen overeen. Thaise oud staat bekend als minder dierlijk dan Indiase of Birmese oud, houtiger en ronder, met een toets van gedroogd of gekonfijt fruit. Op de productpagina van Oud van Aaron Terence Hughes staat zo een harsige Thaise oud tegenover een leerachtige Birmese oud.
Zie die portretten voor wat ze zijn: tendensen. Twee oliën uit dezelfde provincie kunnen heel anders ruiken, afhankelijk van de leeftijd van de hars, hoe lang het hout geweekt is en hoe lang de destillatie duurt. En in een parfum is oud bijna altijd omringd door andere grondstoffen die de indruk veranderen. Het betrouwbaarst blijft om meerdere ouds naast elkaar op de huid te ruiken, een paar uur lang.
Dat zachtere profiel verklaart een veelvoorkomend gebruik. Thaise oud is een goede instap voor wie opziet tegen de fecale of stalachtige kant van sommige ouds. Hij combineert goed met witte bloemen, fruit, vanille en harsen.
Parfums met Thaise oud in onze collectie
Bij de parfums hieronder vermeldt de geurpiramide op de productpagina een oud uit Thailand. De genoemde noten komen van onze productpagina's.
Home Town, twee regionale ouds
Home Town N°Lon-02 van MysNyx is het meest precieze voorbeeld. Guaveblad in de kop, boomjasmijn in het hart, dan oud uit Nakhon Si Thammarat en oud uit Trat in de basis. De piramide telt vier noten, waardoor beide ouds goed herkenbaar blijven. Het is een extrait de parfum van 30 ml uit de Lone Wolf-collectie, en de beschikbaarheid hangt af van de leveringen. Onze kennismaking met MysNyx beschrijft hem als een zachte, houtige versie van oud, toegankelijker dan Film Noir.
De vergelijking met Film Noir N°Lon-01 van hetzelfde huis is leerzaam. Daar is de oud Birmees, samen met castoreum onder tuberoos en een leren hart. Het register is donkerder en dierlijker.
Oborotsuki, oud in de kopnoot
Oborotsuki van Tada Parfumeur zet Thaise oud in de kop, met kamfer en wierook. Het hart brengt jatamansi, rozenotto en vetiver samen, de basis Australisch sandelhout, patchoeli en irisconcrète. Kamfer en wierook trekken de oud naar een fris en harsig register, weg van het gourmande. Tada Archawong en Prin Lomros tekenden er samen voor. Het huis heeft hem uit productie genomen, maar hij blijft in onze collectie zolang de voorraad strekt.
Oud Noir, een afgeronde Thaise oud
Oud Noir van Aaron Terence Hughes laat zien hoe een buitenlands huis Thaise oud inzet. Kaneel en saffraan in de kop, pruim en amaretto in het hart, Thaise oud, benzoë en vanille in de basis. De productpagina vermeldt een extrait met 35% parfumolie, waarvan 5% oud. Pruim en amaretto verlengen het fruitige facet dat aan deze herkomst wordt toegeschreven.
Oud en Morpheus, nog twee toepassingen
Oud van hetzelfde huis combineert Thaise en Birmese oud in dezelfde basis, met benzoë, patchoeli, sandelhout, vanille en ambergris. Een goed flesje om beide herkomsten samen te ruiken. Morpheus is droger: kardemom, roze peper en olibanum, dan amber, osmanthus en tonkaboon, op Thaise oud, sandelhout, vetiver en patchoeli. Onze kennismaking met Aaron Terence Hughes legt uit waarom je deze extraits met één of twee verstuivingen doseert.
Thaise parfumhuizen en oud
De Thaise huizen in onze collectie gaan elk anders met oud om. MysNyx, waarvan de parfums worden gecomponeerd door oprichter Nick, reserveert oud voor zijn Lone Wolf-lijn van extraits: twee van de drie geuren zijn rond oud opgebouwd, met vermelde herkomst. De collectie MysNyx bundelt alle negen geuren.
Bij Tada Parfumeur blijft oud een uitzondering. Volgens onze kennismaking met het huis gebruikte Tada Archawong meerdere Thaise ouds voor zijn Divine Comedy-trilogie, waaronder een oud uit Trat in Purgatorio. Die drie parfums zitten niet in onze collectie. Zijn tweede huis, Shaman Perfumery, gebruikt in geen van zijn vijf parfums oud. Die draaien om ambergris, vanille, roos, jasmijn en mirre.
Bortnikoff, in 2018 in Thailand opgericht door Dmitry Bortnikoff, destilleert een groot deel van zijn oliën zelf. De productpagina's noemen een oud uit Trat in Yuzu Cologne, met yuzu, elemi, ambergris, Siam-benzoë en vanille, en in Sayat Nova, naast ouds uit Laos en Bengalen. Oud Maximus gebruikt wortels van oud uit Trat. De kennismaking met Bortnikoff gaat dieper in op de herkomst van zijn ouds. De beschikbaarheid van zijn parfums hangt af van de leveringen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen Thaise en Indiase oud?
Thaise oud wordt meestal omschreven als zachter, houtiger en fruitiger. Indiase oud staat bekend als dierlijker en meer gefermenteerd. Dat zijn tendensen, en de kwaliteit van het hout en de destillatie kunnen ze tegenspreken.
Van welke boom komt Thaise oud?
Vooral van Aquilaria crassna, de soort die op de plantages in het oosten van het land wordt geteeld, onder meer in Trat. Aquilaria malaccensis groeit ook in Thailand, vooral in het zuiden. Parfumbeschrijvingen vermelden zelden de exacte soort.
Is Thaise oud legaal?
Ja, als hij van geregistreerde plantages komt en met een CITES-vergunning wordt geëxporteerd. Thailand verbiedt de export van wild agarhout. Alle Aquilaria-soorten staan sinds 2005 op bijlage II van CITES.
Is een parfum met Thaise oud geschikt om oud te leren kennen?
Vaak wel. Het rondere profiel schrikt minder af dan sommige dierlijke ouds. Met Home Town of Oud Noir maak je er goed kennis mee, zolang je de extraits voorzichtig doseert.
Wat betekent oud uit Trat op een productpagina?
Die vermelding geeft aan dat de olie uit de provincie Trat komt, in het oosten van Thailand, een regio met plantages van Aquilaria crassna. Ze zegt iets over de herkomst, niet over de kwaliteit of de dosering.
Wil je deze huizen een plek geven binnen de nicheparfumerie, lees dan ons dossier Nicheparfumerie. Elk genoemd parfum is verkrijgbaar als proefflesje van 2 ml op de pagina onze proefflesjes. Zo vergelijk je het eenvoudigst een oud uit Trat, een Thaise oud zonder precieze herkomst en een Birmese oud.