Oud z Tajlandii pozyskuje się głównie z Aquilaria crassna, gatunku z Azji Południowo-Wschodniej, który dziś uprawia się na plantacjach, między innymi w prowincji Trat. Często opisuje się go jako łagodniejszy i bardziej drzewny niż oudy z innych regionów, z owocowym akcentem. Kilka tajskich marek podaje w składzie region pochodzenia oudu. Dzięki temu łatwo go rozpoznać i porównać na skórze.
Aquilaria crassna, drzewo tajskiego oudu
Oud to drewno drzewa Aquilaria nasycone żywicą po zranieniu. Ten mechanizm szczegółowo opisujemy w artykule czym jest oud. Tutaj skupiamy się na jednym konkretnym pochodzeniu.
W Tajlandii rośnie kilka gatunków Aquilaria. Tajscy leśnicy do produkcji drewna agarowego wskazują przede wszystkim dwa: Aquilaria crassna i Aquilaria malaccensis. Pierwszy to gatunek wzorcowy dla tajskiego oudu. Jego naturalny zasięg obejmuje Kambodżę, Laos, Tajlandię i Wietnam. Drugi występuje głównie w prowincjach półwyspu, na południu kraju.
Po tajsku drewno agarowe nazywa się mai kritsana. W całej Azji od dawna pali się je jak kadzidło i destyluje z niego olejek. Ten popyt miał swoją cenę. Aquilaria crassna figuruje na Czerwonej liście IUCN jako gatunek krytycznie zagrożony wyginięciem, zgodnie z oceną opublikowaną w 2018 roku. Dzikie drzewa wycinano masowo, często bez pewności, czy w ogóle zawierają żywicę.
Trat i Nakhon Si Thammarat, dwa regiony z naszych opisów
Trat to prowincja we wschodniej Tajlandii, nad zatoką, przy granicy z Kambodżą. To region plantacji Aquilaria crassna. Naukowcy z Uniwersytetu Kasetsart badali tam metody, które wywołują powstawanie żywicy w drzewach uprawianych przez rolników. Nazwa Trat pojawia się w kilku kompozycjach z naszego katalogu, u różnych marek.
Nakhon Si Thammarat leży na południu, na wschodnim wybrzeżu półwyspu. Południe kraju to obszar, na którym rośnie Aquilaria malaccensis, ale nasze opisy nie podają gatunku oudu z Nakhon Si Thammarat. Trzymamy się więc pochodzenia geograficznego, które wskazuje marka.
Taka informacja o pochodzeniu działa podobnie jak terroir w przypadku wina. Nie gwarantuje stałego zapachu. Pozwala umiejscowić surowiec i porównać dwa oudy w jednym flakonie albo w różnych perfumach.
Plantacje, pozwolenia i kontrolowany handel
Od 12 stycznia 2005 roku wszystkie gatunki Aquilaria znajdują się w załączniku II konwencji CITES. Handel międzynarodowy jest dozwolony, ale każdy eksport drewna, wiórów lub olejku wymaga pozwolenia wydanego przez kraj pochodzenia.
Tajlandia zakazuje eksportu dzikiego drewna agarowego. Tajski oud sprzedawany za granicą powinien więc pochodzić z plantacji. W 2014 roku tajski Departament Rolnictwa uruchomił elektroniczny system rejestracji uprawianych drzew, na którym opierają się pozwolenia eksportowe. Plantacja położona na obszarze chronionym nie może z niego korzystać.
Plantacje skupiają się głównie na wschodzie kraju. Uprawia się tam Aquilaria crassna i Aquilaria malaccensis, czasem osobno, czasem razem z drzewami owocowymi lub kauczukowcami. Plantatorzy nacinają pnie, aby pobudzić wydzielanie żywicy, a drewno zbierają po kilku latach. Oud z plantacji nie musi być gorszy od dzikiego. Większe znaczenie mają wiek drzew, metoda indukcji i destylacja.
Jak pachnie tajski oud
Opisy są zgodne. Oud z Tajlandii uchodzi za mniej zwierzęcy niż oudy indyjskie czy birmańskie, bardziej drzewny i okrągły, z nutą suszonych lub kandyzowanych owoców. W opisie Oud marki Aaron Terence Hughes żywiczny oud tajski zestawiono właśnie ze skórzanym oudem birmańskim.
Te portrety warto traktować jako ogólne tendencje. Dwa olejki z tej samej prowincji mogą pachnieć zupełnie inaczej w zależności od wieku żywicy, czasu moczenia drewna i długości destylacji. W perfumach oud prawie zawsze otaczają inne składniki, które zmieniają jego odbiór. Najpewniejszy sposób to powąchać kilka oudów obok siebie, na skórze, przez kilka godzin.
Łagodniejszy profil tłumaczy częste zastosowanie. Tajski oud to dobry początek dla osób, które obawiają się fekalnego lub oborowego charakteru niektórych oudów. Dobrze łączy się z białymi kwiatami, owocami, wanilią i żywicami.
Perfumy z tajskim oudem w naszym katalogu
Poniższe perfumy mają oud z Tajlandii w piramidzie zapachowej podanej w opisie. Wymienione nuty pochodzą z naszych opisów produktów.
Home Town, dwa regionalne oudy
Home Town N°Lon-02 marki MysNyx to najbardziej precyzyjny przykład. W nucie głowy liść gujawy, w nucie serca jaśmin drzewiasty, a w bazie oud z Nakhon Si Thammarat i oud z Trat. Piramida składa się z czterech nut, więc oba oudy pozostają czytelne. To ekstrakt perfum 30 ml z kolekcji Lone Wolf, dostępny w zależności od dostaw. Nasza prezentacja marki MysNyx opisuje go jako łagodną, drzewną wersję oudu, przystępniejszą niż Film Noir.
Warto porównać go z Film Noir N°Lon-01 tej samej marki. Tu oud jest birmański, połączony z kastoreum, pod tuberozą i skórzanym sercem. Całość jest ciemniejsza i bardziej zwierzęca.
Oborotsuki, oud w nucie głowy
Oborotsuki marki Tada Parfumeur umieszcza tajski oud w nucie głowy, obok kamfory i kadzidła. W sercu są jatamansi, róża otto i wetyweria, w bazie australijskie drzewo sandałowe, paczula i konkret irysowy. Kamfora i kadzidło prowadzą oud w stronę świeżą i żywiczną, a nie gourmand. Kompozycję podpisali wspólnie Tada Archawong i Prin Lomros. Marka wycofała ją z produkcji, więc pozostaje w katalogu do wyczerpania zapasów.
Oud Noir, zaokrąglony tajski oud
Oud Noir marki Aaron Terence Hughes pokazuje, jak tajskiego oudu używa marka spoza Tajlandii. W nucie głowy cynamon i szafran, w sercu śliwka i amaretto, w bazie oud z Tajlandii, benzoes i wanilia. Według opisu to ekstrakt o stężeniu 35% z 5% oudu. Śliwka i amaretto przedłużają owocowy akcent przypisywany temu pochodzeniu.
Oud i Morpheus, dwa inne zastosowania
Oud tej samej marki łączy w bazie oud tajski i birmański z benzoesem, paczulą, drzewem sandałowym, wanilią i ambrą szarą. To dobry flakon, by poczuć oba pochodzenia razem. Morpheus jest bardziej wytrawny: kardamon, różowy pieprz i olibanum, potem ambra, osmantus i bób tonka na tle tajskiego oudu, drzewa sandałowego, wetywerii i paczuli. Nasza prezentacja marki Aaron Terence Hughes wyjaśnia, dlaczego te ekstrakty dozuje się w jednym lub dwóch psiknięciach.
Tajskie marki i oud
Tajskie marki z naszego katalogu traktują oud na różne sposoby. MysNyx, którego perfumy komponuje założyciel marki, Nick, przeznacza oud na linię ekstraktów Lone Wolf. Dwie z trzech kompozycji zbudowano na oudzie z podanym pochodzeniem. Kolekcja MysNyx obejmuje wszystkie dziewięć zapachów.
U Tada Parfumeur oud pojawia się sporadycznie. Jak piszemy w naszej prezentacji marki, Tada Archawong użył kilku tajskich oudów w trylogii Divine Comedy, w tym oudu z Trat w Purgatorio. Tych trzech zapachów nie ma w katalogu. Jego druga marka, Shaman Perfumery, nie ma oudu w żadnym z pięciu zapachów, skupionych na ambrze szarej, wanilii, róży, jaśminie i mirze.
Bortnikoff, marka założona w Tajlandii w 2018 roku przez Dmitrija Bortnikoffa, sama destyluje dużą część swoich olejków. Opisy wymieniają oud z Trat w Yuzu Cologne, obok yuzu, elemi, ambry szarej, benzoesu syjamskiego i wanilii, oraz w Sayat Nova, razem z oudami z Laosu i Bengalu. Oud Maximus wykorzystuje korzenie oudu z Trat. Prezentacja marki Bortnikoff szczegółowo omawia pochodzenie jej oudów. Dostępność tych perfum zależy od dostaw.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się oud tajski od indyjskiego?
Tajski oud opisuje się zwykle jako łagodniejszy, bardziej drzewny i owocowy. Oudy indyjskie mają opinię bardziej zwierzęcych i sfermentowanych. To ogólne tendencje, którym jakość drewna i destylacja mogą zaprzeczyć.
Z jakiego drzewa pochodzi tajski oud?
Głównie z Aquilaria crassna, gatunku uprawianego na plantacjach we wschodniej części kraju, także w Trat. W Tajlandii rośnie również Aquilaria malaccensis, przede wszystkim na południu. Opisy perfum rzadko podają dokładny gatunek.
Czy tajski oud jest legalny?
Tak, jeśli pochodzi z zarejestrowanych plantacji i jest eksportowany z pozwoleniem CITES. Tajlandia zakazuje eksportu dzikiego drewna agarowego. Od 2005 roku wszystkie gatunki Aquilaria figurują w załączniku II CITES.
Czy perfumy z tajskim oudem są dobre na początek przygody z oudem?
Często tak. Jego okrąglejszy profil zniechęca mniej niż niektóre zwierzęce oudy. Home Town lub Oud Noir to dobry sposób, by go poznać, pod warunkiem ostrożnego dozowania ekstraktów.
Co oznacza oud z Trat w opisie perfum?
Ta informacja mówi, że olejek pochodzi z prowincji Trat we wschodniej Tajlandii, regionu plantacji Aquilaria crassna. Określa pochodzenie, a nie jakość ani stężenie.
Aby umiejscowić te marki na mapie perfumerii niszowej, zajrzyj do naszego przewodnika Perfumeria niszowa. Każdy z wymienionych zapachów jest dostępny jako próbka 2 ml na stronie nasze próbki. To najprostszy sposób, by porównać oud z Trat, tajski oud bez dokładnego pochodzenia i oud birmański.